Tarlabaşı'nın Tarihi ve Konumu
İstanbul'ın Beyoğlu ilçesinde konumlanan Tarlabaşı; yaklaşık olarak kuzeyde Dolapdere Caddesi, güneyde Tarlabaşı Bulvarı, doğuda Talimhane, batıda ise Kasımpaşa ile sınırlandırılmış tarihi bir bölgedir. Semtin kuruluşu, 1535 yılında Fransızlarla başlayan ülkelerarası elçilik bulundurma uygulamasının bir sonucu olarak Beyoğlu'na yerleşen sefaretlerde çalışan üst düzey yöneticilerin ve bunlara ek olarak Beyoğlu'nda yaşayan levantenlerin ve gayrimüslimlerin işyeri ve konutlarında çalışanların konut alanı olarak gelişmesiyle başlamıştır.
Mimari Yapı ve Estetik Doku
Tarlabaşı'nın genel mimari dokusu, döneminin prestijli caddesi olan Cadde-i Kebir (İstiklal Caddesi) üzerinde yer alan konutların küçük birer kopyası niteliğindedir. Cephe ve gabari olarak o büyük yapılarla yarışmayan bu konutlar, alt gelir grubunun küçük ve iddiasız yaşama alanları olarak inşa edilmiştir. Günümüzde de bu karakteristik mimari özellikler semtin sokaklarında varlığını hissettirmektedir.
Tarihsel Dönüm Noktaları ve Sosyal Değişim
Osmanlı'dan günümüze Tarlabaşı'nı derinden etkileyen başlıca olaylar sırasıyla; 1923 yılında Cumhuriyet'in ilanı, 1942 Varlık Vergisi, 1955 6-7 Eylül Olayları, 1960 Köyden kente göçün başlangıcı, 1980 Tarlabaşı Bulvarı'nın inşası ve Taksim 360 Projesi'dir. Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte elçiliklerin Ankara'ya taşınması, burada oturan sakinlerin birçoğunun iş imkânlarını ortadan kaldırmıştır. Kasım 1942'de yasallaşan Varlık Vergisi ise bölgede yaşayan gayrimüslimlerin hemen hemen tüm mallarını ellerinden alarak çoğunun ülkeyi terk etmesine neden olmuştur. 1955'teki 6-7 Eylül Olayları da yaşanan ekonomik buhranın etkisi ve Kıbrıs sorunu gösterilerinin amacından sapması sonucu özellikle Rumların mallarının yağmalanmasıyla sonuçlanmış ve semtin sosyal yapısında büyük bir kırılma yaratmıştır.
Göç Dalgaları ve Tarlabaşı Bulvarı'nın Açılması
1960 döneminde tüm ülkeyi saran göç dalgası neticesinde boşalan tek ailelik konutlar bölünerek ucuz kiralık bekar odalarına dönüştürülmüş ya da işgal edilmiştir. Semtin fiziksel yapısını değiştiren en büyük müdahalelerden biri ise 1980 yılında Bedrettin Dalan'ın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde gerçekleştirilmiştir. Bu dönemde, küçük bir cadde olan Tarlabaşı Caddesi üzerindeki 350 tarihi nitelikli yapı yıktırılarak bugünkü Tarlabaşı Bulvarı açılmıştır. Bu yıkım ve bulvar inşası, semtin Taksim'den tamamen koparak kendi içine kapalı bir alan haline gelmesine yol açmıştır.