Zilkale Köyü, Rize ilinin Çamlıhemşin ilçesine bağlı, köklü geçmişi ve coğrafi konumuyla öne çıkan tarihi bir yerleşim yeridir. Rize il merkezine 82 km, Çamlıhemşin ilçe merkezine ise 20 km uzaklıkta konumlanan bu köy, adını Orta Çağ'da inşa edilmiş olan ünlü Zil Kale ile paylaşmaktadır. Ancak tarihi yapı olan Zil Kale, bu köyle aynı adı taşısa da fiziki konum olarak Şenköy ile Mollaveyis köyleri arasında yer almaktadır.
Zilkale Köyünün Tarihçesi ve Kökeni
Köyün bilinen en eski adı Kolona'dır. Bu isim, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Arap harfleriyle قولونە (Kolona) olarak kaydedilmiştir. Kolona köyünün yer aldığı Lazeti bölgesi, Antik Çağ döneminde meşhur Kolheti Krallığı'nın topraklarının bir parçası olarak kabul edilmekteydi. Tarihsel süreçte Trabzon İmparatorluğu sınırlarında kalan bu bölge, 1461 yılında imparatorluğun ortadan kaldırılmasının ardından, 1547 yılında Osmanlılar tarafından tamamen ele geçirilmiştir.
Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi İdari Yapısı
1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre Kolona, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağına bağlı Atina kazasının Hemşin nahiyesinde bulunuyordu. O dönem 21 hanede yaşayan 181 kişilik bir nüfusa sahip olan köyde vergiye tabi 50 koyun, 120 inek, 14 öküz ve 71 at bulunmaktaydı. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresinde kalan köy, savaş sonrasında yeniden Türkiye sınırlarına katılmıştır.
Cumhuriyet döneminde ise köy, 1935 nüfus sayımında Rize ve Artvin'in birleşmesiyle kurulan Çoruh vilayetine bağlı 'Kolana' adıyla anılmıştır. 1955 yılında Ardeşen kazasına bağlı Çamlıca nahiyesinin bir köyü olan yerleşim, Çamlıca'nın 1957 yılında Çamlıhemşin adıyla ilçe olmasıyla bu yeni ilçeye dahil edilmiştir. Türkçe kökenli olmadığı gerekçesiyle köyün adı 1959 yılında resmi olarak Zilkale olarak değiştirilmiştir.
Nüfus ve Coğrafi Bilgiler
Köyün nüfusu yıllar içinde değişim göstermiş olup, 1935 yılında 390, 1965 yılında ise 182 kişi olarak kaydedilmiştir. 1965 yılı verilerine göre köyde yaşayanların 71'i okuma yazma bilmekteydi. 2020 yılı nüfus sayımı verilerine göre ise Zilkale köyünde toplam 45 kişi ikamet etmektedir. Rakımı 1532 metre olan köy, Karadeniz'in benzersiz dağlık coğrafyasını ve tarihi atmosferini günümüze taşımaktadır.