Yozgat kent merkezinde yer alan Yozgat Müzesi, bölgenin zengin kültürel ve tarihi mirasını sergileyen son derece önemli bir arkeoloji ve etnografya müzesidir. 1985 yılında ziyarete açılan müze, Nizamoğlu Köşkü adı verilen iki katlı eski ve tarihi bir ahşap konakta hizmet vermektedir. Ziyaretçilerine hem arkeolojik hem de etnografik eserleri bir arada sunan müzenin alt katında arkeolojik eserler, üst katında ise etnografik eserler sergilenmektedir.
Nizamoğlu Köşkü ve Tarihçesi
Müze binası olarak kullanılan tarihi Nizamoğlu Köşkü, gayrimüslim bir Osmanlı vatandaşı tarafından yaptırılmış olup yapının inşaatı 1871 yılında tamamlanmıştır. Konak, daha sonra Nizamoğlu ailesi tarafından satın alınarak uzun yıllar boyunca konut amacıyla kullanılmıştır. Süreç içerisinde bir müddet "Kız Sanat Okulu" ve bir dönem de "Tekel Deposu" olarak hizmet veren yapı, 1979 yılında Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınmıştır. Yapılan titiz restorasyon çalışmalarının ardından konak, 1985 yılında kapılarını bir müze olarak ziyarete açmıştır.
Benzersiz Tavan Süslemeleri ve Sanatsal Detaylar
Nizamoğlu Köşkü'nün özellikle ikinci katında yer alan iki odanın tavanı, tamamen el işçiliği ile adeta bir halı gibi ince ince süslenmiştir. Ziyaretçilerin ilgisini çeken bu odalar, geçmişte misafirleri ağırlamak amacıyla kullanılmıştır. Odaların duvarlarında ise son derece etkileyici sanatsal tasvirler yer almaktadır; duvarlarda Süleyman peygamberin adaleti, İsa’nın ateş içinde görülmesi, Napolyon’un savaşları ve tarihi Yozgat yangını gibi temalar işlenmiştir.
Zengin Arkeoloji ve Etnografya Koleksiyonu
Müze koleksiyonunda toplamda 1.370 adet arkeolojik eser, 2.731 adet etnografik eser ve 2.713 adet sikke bulunmaktadır. Başlangıçta Yozgat yöresine ait etnografik eserleri sergilemek amacıyla kurulmuş olan müzede, 2008 yılında yapılan yeni düzenlemeyle alt kattaki salonlar bölgeden çıkan arkeolojik buluntuları sergilemek üzere tahsis edilmiştir. Arkeolojik eserler kısmının ilk bölümünde Çadır Höyük, Alişar Höyük, Cemallı Höyük ve Mercimektepe Höyüğü ile Kerkenes Dağı antik kentinde yürütülen kazılarda ortaya çıkarılan tarihi kalıntılar ziyaretçilerle buluşmaktadır.
Etnografik Değerler ve Nadide Eserler
Müzenin üst katında yer alan etnografya bölümü ise Osmanlı Dönemi'nin geç yılları ile Cumhuriyet'in ilk dönemlerini en güzel şekilde yansıtmaktadır. Bu bölümde yöresel kıyafetler, halılar, mutfak gereçleri, günlük aletler, silahlar ve tahta eşyalar sergilenir. Ayrıca üst kat odalarda 19. yüzyıla ait tablolar da sergilenen eserler arasındadır. Yozgat Lisesi'nden kalma 19. yüzyıl yapımı tarihi bir org ile Çapanoğlu ve Tekke sancakları da etnografya bölümünde sergilenen en dikkat çekici ve nadide objeler arasında yer almaktadır.