Yeşilyurt (Haçavera) Mahallesi'nin Coğrafi Konumu
Trabzon ilinin Maçka ilçesine bağlı tarihi bir yerleşim yeri olan Yeşilyurt, eski adıyla Haçavera olarak bilinmektedir. Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer alan bu mahalle, deniz seviyesinden yaklaşık 750 metre rakımda konumlanmıştır. Coğrafi ulaşılabilirlik açısından incelendiğinde, Yeşilyurt'un Trabzon il merkezine 33 km, Maçka ilçe merkezine ise sadece 5 km uzaklıkta yer aldığı görülmektedir.
Erken Osmanlı Dönemi Tahrir Kayıtları
Osmanlı kayıtlarında Hacavera adıyla anılan yerleşimin tarihi ve demografik yapısı, yüzyıllar boyunca tutulan detaylı tahrir defterleriyle belgelenmiştir. Yerleşime ait ilk önemli veriler 15. yüzyılın sonlarına kadar uzanmaktadır. 1486 yılı tahririnde köyde tamamı Hristiyanlardan oluşan 66 hane ve 5 bive (dul kadın) kayıt altına alınmıştır. 1515 yılı tahririne gelindiğinde ise nüfus yapısının değişmeye başladığı görülmektedir; bu dönemde köyde Hristiyan 87 hane, 2 bive ve 5 mücerred (yetişkin bekar erkek) bulunurken, ilk kez 3 Müslüman hanenin de yerleşime dahil olduğu belgelenmiştir. 1554 yılı kaydında ise Hristiyan nüfus 70 hane ve 3 mücerred olarak gerilerken, Müslüman nüfusun 7 haneye yükseldiği görülmektedir.
Nüfusun Tarihsel Değişimi ve Gelişimi
16. yüzyılın sonlarından itibaren mahalledeki dini ve sosyal dengeler değişmeye devam etmiştir. 1583 yılı kaydında yerleşimde 92 Hristiyan ve 22 Müslüman hane bulunurken, 1683 yılı avarız defterinde ise 14 Hristiyan ve 40 Müslüman avarız hanesi kaydedilmiştir. Zamanla Müslüman nüfusun ağırlık kazandığı köyde, 1835 tarihli Maçka Kazası Müslüman nüfus defterine göre 240 Müslüman erkek nüfus tespit edilmiştir. 1842-1845 yıllarına ait nüfus defterinde köyde 30 hanede 240 Müslüman erkek ile 24 hanede 59 Hristiyan erkek nüfusun bir arada yaşadığı belgelenmiştir. 1876/1877 salnamesinde ise köydeki hane sayısı 88 olarak verilirken, nüfus 192 Müslüman ve 18 Hristiyan erkek olarak kayıtlara geçmiştir.
Diplomatik Raporlar ve Günümüz Demografisi
Yerleşimin sosyo-kültürel yapısına dair uluslararası diplomatik yazışmalarda da dikkat çekici kayıtlar yer almaktadır. 1857 tarihli İngiliz konsolosluk raporlarına göre, köydeki bazı Gümüşhane kökenli Müslümanların gizli Hristiyan oldukları belirtilmiştir. Yüzyılın sonuna doğru ulaşılan 1908 yılında ise yerleşimdeki Müslüman nüfusun 110 haneden oluştuğu tespit edilmiştir. Tarih boyunca hareketli bir demografik yapıya sahip olan Yeşilyurt Mahallesi, modern dönemde göç veren bir profil çizmektedir. Geçmiş dönemlere kıyasla nüfusu oldukça azalan mahallenin, 2022 yılı verilerine göre resmi nüfusu 161 kişi olarak kaydedilmiştir.