Hortokop Kalesi, Trabzon'un güneyinde, günümüz Maçka ilçesinden yaklaşık olarak 5 km uzaklıktaki Ortaköy'de bulunan tarihi bir kaledir. Yüksek bir konuma inşa edilmiş olan bu yapı, son derece eskidir. Günümüzde kalenin duvarları 1–2 m yüksekliğe kadar korunmuş durumdadır.
Kalenin Mimari Yapısı ve Buluntular
Çapı 60 metre olan kale, dairesele yakın bir dizayna sahiptir. Yapıldığı dönemde kalenin dışında dokuz adet yuvarlak kulesi bulunmaktaydı. Yapısal özellikleri açısından, en son benzeri I. Valentinianus ve Valens döneminde yapılan çan tipi formlu kalelerle örtüşmektedir. Kaleden günümüze yalnızca III. yüzyıla ait tek bir sikke ulaşmıştır.
Tarihsel İsimlendirmeler ve Araştırmalar
Hortokop Kalesi ismi ile Maçka'nın kuzeyinde bulunan Hortokobuzir, Hortokobu-Vaseti ve Hortokobubala yer adları, Prokopius tarafından bahsedilen Okenit Lazlarının sınırındaki Harton Kalesi'ni anımsatmaktadır. Antik çağda yerel halk tarafından yaptırılan ve zamanla bakımsızlıktan harabeye dönüşen Harton Kalesi, Justinianus tarafından yeniden inşa edilmiş ve içine bir garnizon yerleştirilmiştir. Ancak pek çok tarihçi, Harton Kalesi'nin aslında Çoruh'tan Çaneti'ye ve Of'tan Bayburt'a giden yolların kavşağındaki Hart/Ğarti Kalesi'ne karşılık gelmesi gerektiğini düşünmektedir.
Ghaszanenica ve Çevre Garnizonlar
Tarihsel kaynaklar çerçevesinde, Hortokop Kalesi'nin Notitia Dignitatum'da geçen Ghaszanenica olabileceği ihtimali de göz ardı edilmemektedir. Kalenin yakınında yer alan tüm garnizonlar hinterlantta yer almaktadır. Bunlardan biri de Cohors Miliaria Germanorum'un kamp kurduğu ve Prokopius tarafından Sisilisson şeklinde kaydedilen Sisila Kalesi'dir.