Aydın'ın Sakin ve Tarihi Cenneti: Yenipazar
Ege Bölgesi'nde, Aydın iline bağlı olan Yenipazar, İzmir-Denizli Devlet Karayolu'ndan (D 320) 8 km içeride yer alması sebebiyle yoğun göç almamış ve bu sayede geleneksel Aydın kültürünü ve dokusunu en saf haliyle günümüze taşımıştır. Ortalama deniz seviyesinden yüksekliği 63 metre, yüzölçümü ise 245 km² olan bu şirin Ege ilçesi; doğusunda Nazilli ve Bozdoğan, kuzeyinde Sultanhisar ve Atça beldesi, batısında Efeler, güneyinde ise Çine ilçeleri ile çevrilidir. Sakin yaşam tarzı ve zengin kültürel miras unsurları, ilçeyi Ege'nin en cazip keşif noktalarından biri haline getirmektedir.
Orthasia Antik Kenti ve Köklü Tarihçe
Yenipazar ve çevresinin antik dönemlerden beri önemli bir yerleşim alanı olduğunu gösteren en somut kanıt, ilçenin 5 kilometre doğusunda konumlanan Orthasia antik kentidir. Antik çağın ünlü coğrafyacı ve tarihçisi Strabon tarafından bir Karya yerleşimi olarak tanımlanan kent, MÖ 7. yüzyılda Kimmerlerin istilasına uğramış, Lidya kralı Alyattes'in Kimmerleri mağlup etmesiyle Lidyalıların kontrolüne geçmiştir. MÖ 6. yüzyılda Ionya Birliği'ne dahil olan yerleşim, daha sonra Pers imparatorluğunun egemenliği altına girmiştir. Bugün antik kent sınırları içerisinde yer alan tiyatro ve Bizans dönemi yapıları ayakta kalmayı başarmışken, nekropol alanındaki kaliteli işçilik sergileyen lahitler ile oda mezarlar kentin tarihi zenginliğini gözler önüne sermektedir.
Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi ve Adının Kökeni
İlçenin kuruluş tarihi ve coğrafi önemi, ünlü Türk gezgini Evliya Çelebi'nin 1671 yılında kaleme aldığı Seyahatname eserinde de yer bulmaktadır. Evliya Çelebi eserinde, Menderes Nehri'ni geçerek ulaştığı Donduran kazasından, kutularla satılan ünlü üzüm pekmezinden, bölgedeki yüz haneli yerleşimden ve bağ-bahçelerinden övgüyle bahseder. Bölgeye gelen Türkmenlerin yerleştiği bu alan 'Tolozlar' olarak da bilinmektedir. Haftada bir gün kurulan pazarın çevre köylerdeki üreticiler için yeni bir ticaret kapısı olması dolayısıyla yerleşime Yenipazar ismi verilmiştir. Cumhuriyet döneminde 1957 yılına kadar Bozdoğan ilçesine bağlı bir nahiye olan yerleşim, 17 Mart 1957 tarihinde ilçe statüsüne kavuşmuştur.
Cittaslow Unvanı, Yenipazar Pidesi ve Gelenekler
Yenipazar, 24 Haziran 2011 tarihinde Polonya'da düzenlenen Cittaslow Uluslararası Kongresi'nde tescillenerek Türkiye'nin sakin şehirleri (Cittaslow) arasına katılmış ve Aydın'ın ilk ve tek sakin şehri olmuştur. Sakin şehir üyelik sürecinde altyapı, çevre düzenlemeleri, kültürel mirasın korunması ve yerel üretimin desteklenmesi gibi alanlarda önemli adımlar atılmıştır. Bu tescille beraber coğrafi bir marka olan meşhur Yenipazar Pidesi ilçenin turistik popülaritesini zirveye taşımıştır. İlçede ayrıca, dini bayramların ikinci gününde kutlanan ve içerisinde macun, helva ile gözleme gibi geleneksel lezzetlerin satıldığı tarihi Gencer Festivalleri ve Milli Mücadele kahramanı Yörük Ali Efe'nin anısını yaşatan Yörük Ali Efe Müzesi, ziyaretçilerin mutlaka deneyimlemesi gereken kültürel değerler arasında yer almaktadır.