Yellitepe ve Coğrafi Konumu
Erzurum il merkezine 82 kilometre, Tortum ilçe merkezine ise 24 kilometre mesafede yer alan Yellitepe, deniz seviyesinden 2162 metre yükseklikte kurulmuş tarihi bir kırsal mahalledir. Tortum'un batısında konumlanan yerleşime ulaşım, D.950 numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna Alapınar, Esendurak ve Tortumkale mahalleleri üzerinden bağlanan 17,3 kilometrelik bir köy yoluyla sağlanmaktadır.
Orta Çağ'dan Günümüze Köyün Tarihi
Yellitepe'nin bilinen en eski adı Gürcüce kaynaklarda Kasiriki veya Kasirik olarak geçmektedir. Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi bölgelerden biri olan Tao'da yer alan köy, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde 'Kazirik' adıyla Tortum sancağının Ahçirik nahiyesine bağlı olan köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 18 haneden oluşmaktaydı.
Nüfus Yapısı ve Cumhuriyet Dönemi Değişimleri
1835 Osmanlı nüfus defterine göre yerleşim Erzurum eyaletinin Tortum kazasına bağlıydı ve köyde Müslüman nüfus ile Hristiyan nüfus un bir arada yaşadığı görülmektedir. Bu dönemdeki nüfus tespitinde 17'si Müslüman ve 3'ü Hristiyan olmak üzere, 6 hanede 20 erkek tespit edilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kasrik veya Kasirik şeklinde yazılan ancak Kamrik olarak okunan yerleşim, Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı bulunmaktaydı. Köyün adı Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1950'lerin ilk yarısında 'Yelli', daha sonra ise 'Yellitepe' olarak değiştirilmiştir. En son 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Yasa ile Erzurum'un büyükşehir olmasıyla köyün tüzel kişiliği kaldırılmış ve Tortum Belediyesi'nin mahallesi haline getirilmiştir.
Yellitepe Kalesi
Yellitepe mahallesinde tespit edilmiş olan tek tarihi yapı, köy yerleşiminin 4 kilometre güneydoğusunda konumlanan kaledir. Günümüze harabeleri ulaşan bu 60 x 45 metre boyutlarındaki kale, komşu Yağcılar (Karinkosi) köyünün eski yaylası olan Susuz Yayla'da yer almaktadır. Ulaşımı son derece zorlu ve üç taraftan doğal engellerle korunaklı bir alanda inşa edilmiş olan kaleden geriye günümüzde sadece küçük duvar parçaları kalmıştır. Kalenin bulunduğu alanda yapılan incelemelerde seramik parçaları da tespit edilmiştir.