Yaylalı Köyü'nün Tarihçesi
Tokat ilinin Erbaa ilçesine bağlı olan Yaylalı Köyü, zengin tarihi geçmişiyle dikkat çeken önemli bir yerleşim yeridir. Köyün eski adı 1928 kayıtlarında Aray olarak geçmekte olup, Osmanlı arşivlerinde ise Aroy ismiyle anılmaktadır. Bu ismin, köyün dağlar arasındaki stratejik geçit konumundan türediği tahmin edilmektedir. Köyün bilinen ilk kaydı, 1530 tarihli Muhasebe-i Vilayet-i Karaman ve Rum Defteri'nde yer alır. Bu dönemde Tebriz-Bursa ipek yolu üzerinde son derece stratejik bir merkez olan Sonisa kadılığına bağlı Kuh-i Karakuş nahiyesinde bulunan köy, Cumhuriyet'in ilk yıllarında bugünkü adı olan Yaylalı ismini almıştır.
Coğrafi Konumu ve Eşsiz Bitki Örtüsü
Yaylalı Köyü, Canik Dağları'nın iç kesimlerinde ve Karınca Dağları eteklerinde, yaklaşık 1000 metre rakımda yer almaktadır. Coğrafi olarak Erbaa ilçe merkezine 25 km, Tokat il merkezine ise 107 km uzaklıktadır. Yeşilırmak’ı oluşturan Kelkit Çayı ve Tozanlı Çayı’na komşu olan yerleşimin çevresi kayın, gürgen, kestane, kızılçam, ladin ve sarıçam ormanlarıyla kaplıdır. Doğal hayat bakımından oldukça zengin olan bölgede kurt, ayı, domuz ve karaca gibi yaban hayvanları yaşamaktadır. Köyün en önemli su kaynağı olan Gökçebayır Deresi, bölgedeki tarım ve hayvancılık için hayati bir öneme sahiptir. Bölgede Karadeniz iklimi ile karasal iklim arasında geçiş özellikleri görülmekte; yazlar serin, kışlar ise soğuk ve karlı geçmektedir.
Köy Ekonomisi ve Doğal Üretim
Yaylalı Köyü’nün ekonomisi temel olarak tarım ve hayvancılık faaliyetlerine dayanmaktadır. Dağlık arazi yapısı nedeniyle tarım alanları sınırlı olmakla birlikte, hububat, baklagiller ve bahçe tarımı yapılmaktadır. Hayvancılıkta ise koyun, keçi ve sığır besiciliği öne çıkmakta, yaylalarda süt ürünleri (özellikle peynir ve tereyağı) üretilmektedir. Temiz su kaynakları ve kimyasal kirlenmeden uzak coğrafyası sayesinde köyde son yıllarda organik tarım ve arıcılık faaliyetleri büyük önem kazanmıştır. Özellikle bölgedeki kestane ormanlarından elde edilen kestane balı üretimi ve ormanlardan sağlanan kereste, odun, kestane ile kuşburnu gibi doğal yan ürünler bölge ekonomisine ciddi katkı sunmaktadır.
Nüfus Yapısı
Köyün nüfusu tarih boyunca çeşitli değişimlere uğramıştır. 1831 nüfus sayımına göre köyde 32 erkek nüfus kaydedilmiş olup, toplam nüfusun 64-80 kişi civarında olduğu tahmin edilmektedir. Cumhuriyet döneminde, özellikle 1950'lerden sonra kırdan kente göç dalgası nedeniyle nüfus giderek azalmıştır. 1985 yılında 318 kişiye ulaşan nüfus, sonraki yıllarda düşüş göstermiş ve en son 2024 yılı verilerine göre köy nüfusu 126 kişi olarak kaydedilmiştir.