Yaylaçatı'nın Tarihi ve Eski Adı: Türnük
Samsun ilinin Havza ilçesine bağlı olan Yaylaçatı, köklü geçmişiyle öne çıkan Karadeniz mahallelerinden biridir. Mahallenin eski adı kaynaklarda Türnük olarak geçmektedir. İlerleyen yıllarda yapılan isim değişiklikleriyle yerleşimin adı Yaylaçatı olarak güncellenmiştir.
İsim Kökeni ve Coğrafi Yapısı
Yaylaçatı adının kökeni, mahallenin kendine özgü coğrafi konumu ve fiziki yapısıyla yakından ilişkilidir. Mahallenin kurulu olduğu bölge, çevresindeki arazi yapısına kıyasla oldukça düzlük bir alan olarak dikkat çeker. Yerleşimin bir tarafı sıralı dağlar ile kaplıdır. Çevredeki bu sıralı dağların en tepesinden köye bakıldığında, yerleşimin bir bina çatısını andırdığı rivayet edilmekte ve köye Yaylaçatı isminin bu görsel benzerlik nedeniyle verildiği söylenmektedir.
Ulaşım ve Konum Bilgileri
Karadeniz Bölgesi'nin Samsun ili sınırlarında yer alan mahalle, merkezi noktalara olan mesafesiyle bilinmektedir. Yaylaçatı, bağlı olduğu Samsun il merkezine 122 km, idari olarak bağlı bulunduğu Havza ilçe merkezine ise 38 km uzaklıkta konumlanmıştır. Mahallenin coğrafi koordinatları ise 41°10′34″ kuzey enlemi ile 35°50′35″ doğu boylamı olarak kayıtlar altında yer almaktadır.
Nüfus Yapısı ve İdari Detaylar
Yaylaçatı mahallesinin demografik yapısı yıllar içinde belirli değişimler kaydetmiştir. Tarihsel veriler incelendiğinde, yerleşimin nüfusu 1997 yılında 992 kişi iken, 2000 yılında 886 kişiye gerilemiş, 2007 yılı sayım sonuçlarına göre ise 679 olarak güncellenmiştir. İdari açıdan muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilen mahalle, posta kodu olarak 55700, il plaka kodu olarak 55 ve alan kodu olarak ise 0362'yi kullanmaktadır.