Yalova Atatürk Köşkü, 1929 yılında Mustafa Kemal Atatürk'ün isteğiyle Yalova'nın 12 kilometre güneyinde bulunan Termal ilçesinde yapılmış iki katlı ahşap bir köşktür. Tarihi Roma ve Bizans dönemlerine kadar uzanan Termal bölgesi, tedavi edici doğal kaynakları, şifalı suları ve yeşil çevresiyle Atatürk'ün büyük beğenisini kazanmıştır. Atatürk ve arkadaşları, 1929 yılında İran Şahı Rıza Pehlevi'nin ağırlanması amacıyla bu köşkün inşa edileceği yeri seçmişlerdir. Yapımı sadece 38 günde tamamlanan köşk, 1929 yılı yazında cumhurbaşkanlığının hizmetine verilmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Tarihine Yön Veren Kararlar
Köşk, resmi konut olarak kullanıldığı dönemde Türkiye'nin siyasi ve sosyal yapısını derinden etkileyen pek çok önemli kararın alındığı bir merkez olmuştur. 13 Ağustos 1930 tarihinde Gazi Mustafa Kemal, Ali Fethi Okyar ve Okyar'ın kızının katılımıyla Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması üzerine görüşmeler bu köşkte yapılmıştır. Bunun yanı sıra çok partili sisteme geçiş çalışmaları, Yerli Malı Haftası, Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumunun kurulması ile Kur'an'ın Türkçeleştirilmesi gibi dönemin kritik kararları Yalova Atatürk Köşkü'nde alınmıştır.
Yapının Özellikleri ve Mimari Yapısı
Cumhuriyet Dönemi Türk mimarlığının erken örneklerinden biri olan köşk, 245 metrekarelik bir alan üzerine kuruludur. İki katlı ahşap yapının içerisinde 3 kabul salonu, yatak odaları, çalışma odaları ve banyolar dahil olmak üzere toplam 11 oda bulunur. Köşkün ahşap yapısından dolayı yangın tehlikesine karşı içinde mutfak bulunmamaktadır. Yemekler köşkün dışında oluşturulan geçici mutfaklarda pişirilerek getirilir ve servis sonrası bodrum katındaki bulaşıkhanede yıkanırdı. Ayrıca köşk sadece yaz mevsiminde kullanıldığı için içerisinde herhangi bir ısıtma sistemi yer almamaktadır. Köşkün mobilyalarının büyük kısmı Dolmabahçe Sarayı'ndan getirtilmiş, halıları Hereke Halı Fabrikası'nda dokunmuş ve porselenleri Yıldız Porselen tarafından üretilmiştir.
Salonlarda Bulunan Tarihi Eserler ve Eşyalar
Zemin katın giriş kısmındaki kabul salonunda Nurettin Niyazi'nin "Kurşunlu banyo ve kadınlar" tablosu, Alman yapımı piyano, Japon yapımı vazolar ve Mısır yapımı hiyeroglif yazılarla süslü pirinç ve abanoz ağacından tütsülük yer alır. Girişin solundaki toplantı salonunda ise büyük bir toplantı masası, ceylan derisinden sandalyeler, bilardo masası, Atatürk'e hediye edilen Fransız yapımı piyano ve Atatürk'e ait Amerikan yapımı RMC marka radyo bulunmaktadır.
Çevre Yapıları ve Müzeye Dönüştürülmesi
Köşkün yakınında Sultan II. Abdülhamid döneminde dinlenme köşkü olarak inşa edilen ve Cumhuriyet döneminde Yaverân Köşkü olarak kullanılan ahşap bina bulunur; bu bina günümüzde protokole hizmet veren bir konuk evidir. Köşkün yakınındaki eski ahşap sinema binası ise onarılarak sinema-kafeterya haline getirilmiştir. Yalova Atatürk Köşkü, 1981 yılına kadar cumhurbaşkanlığı konutu olarak kullanıldıktan sonra Kenan Evren tarafından onartılmış ve aynı yıl içerisinde dönemin orijinal eşyalarıyla birlikte müze olarak ziyarete açılmıştır. Köşk günümüzde Millî Saraylar İdaresi Başkanlığı tarafından yönetilmektedir.