İzmir Körfezi'nin orta kısmında, Urla ve Karaburun kıyılarına yakın bir konumda yer alan Uzunada, diğer adıyla Kösten Adası, Türkiye'nin yüzölçümü bakımından dördüncü büyük adasıdır. Kuzey-güney yönünde 9 kilometreyi bulan uzunluğu ve 30 kilometrekareyi bulan yüzölçümü ile öne çıkan adanın en yüksek noktası, 189 metre yüksekliğe sahip olan Barbaros Tepesi'dir. Coğrafi yapısı itibarıyla dağlık şekillerle körfezden yükselen bu stratejik adanın güneybatısında Nergis Adası, kuzeybatısında ise Zafer Adası adında iki küçük adacık yer almaktadır.
Uzunada'nın Tarihsel Önemi
Uzunada, antik dönemlerden itibaren zengin bir tarihsel geçmişe sahiptir. Antik Yunancadaki adı Drymoussa olan ada, tarih boyunca Makronisi (uzun ada) veya Englezonisi (İngilizlerin adası) olarak da adlandırılmıştır. Antik Yunan tarihçisi Thukididis, Peloponez Savaşı'nın yirminci yılında kuvvetli rüzgârların olduğu bir dönemde Spartalı amiral Astuochos'un bazı gemilerinin sekiz gün boyunca sığındığı üç adadan biri olarak Uzunada'dan bahsetmektedir. MÖ 188 yılında Apamea Antlaşması'nın imzalanmasının ardından ise ada, Klazomenai şehrine verilmiştir.
I. Dünya Savaşı İşgali ve Yakın Dönem Siyasi Tarihi
1914 yılında adada yaklaşık 2.000 Yunan nüfusun yaşadığı bilinmektedir. I. Dünya Savaşı sırasında, Kraliyet Donanması'nın Akdeniz Filosu Nisan 1916'da adayı işgal etmiş ve işgal süresinde adada posta pulları basmıştır. Uzunada, Türkiye'nin yakın siyasi tarihinde de önemli bir yere sahiptir; 12 Eylül 1980 Darbesi'nin ardından Necmettin Erbakan ve Alparslan Türkeş bu adaya sürgün edilmiştir. Günümüzde liderlerin sürgün döneminde kaldığı yerler, yaz aylarında sosyal tesis olarak kullanılmaktadır.
Askeri Statüsü ve Günümüzdeki Durumu
Uzunada günümüzde Deniz Üs Komutanlığı bünyesinde, alay seviyesinde askerî bir adadır. Bu özel askeri statüsünden dolayı, görevli personel ve aileleri dışında kalan sivillerin adaya giriş yapması kesinlikle yasaktır. Ulaşım imkanları incelendiğinde adanın, anakara üzerinde yer alan Yolluca Sosyal Tesisler Komutanlığına Toloz İskelesi üzerinden deniz yoluyla bağlı olduğu bilinmektedir.