Özbek Köyü'nün Köklü Tarihi ve Kökeni
İzmir ilinin Urla ilçesine bağlı bir mahalle olan ve 2014 yılından önce idari olarak köy statüsünde bulunan Özbek, son derece eski bir yerleşim yeridir. Köy merkezinin yaklaşık 2 kilometre kuzeyindeki bölgede yapılan arkeolojik yüzey araştırmaları; Antik Çağ'dan başlayıp Roma İmparatorluğu'na kadar uzanan geniş bir zaman dilimine ait seramik parçaları, değirmen taşları, lahit ve pitos kalıntılarını gün yüzüne çıkarmıştır. Her ne kadar yerleşimin antik dönemdeki adı tam olarak bilinmese de, köyün bugünkü adını taşıdığına dair en eski yazılı belge 16. yüzyıla ait bir evkaf defterinde yer almaktadır. Köyün içerisinde de bu döneme tarihlenen çeşitli mimari yapılar mevcuttur.
Tarihsel Süreç, Evliya Çelebi ve Nüfus Mübadelesi
17. yüzyılda bölgeyi ziyaret eden ünlü seyyah Evliya Çelebi, Özbek köyünde üzüm ve zeytin üretiminin son derece yaygın ve gelişmiş olduğunu kaydetmiştir. Aydın vilayetinin 19. yüzyıla ait resmi salnamelerinde de Urla bölgesinde tarımsal üretimi sağlayan ve sayıları 15 ile 25 arasında değişen köyler arasında Özbek köyünün ismi geçmektedir. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde ise köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Özbek (اوزبك) olarak kaydedilmiştir ve o dönemde Urla kazasının merkez nahiyesine bağlı 19 köyden biri konumundadır. 1940 genel nüfus sayımı verilerine göre köyün nüfusu 686 kişiden oluşmaktaydı. Özbek köyü, Türkiye ile Yunanistan arasında gerçekleştirilen Ahali Mübadelesi öncesinde Türklerin ve Rumların bir arada ortak bir yaşam sürdüğü tarihi bir yerleşimdir. Köyün ortasından geçen dere yatağı ve üzerindeki taş köprüler, geçmişte köyü Rum mahallesi ve Türk mahallesi olarak ikiye ayırmıştır.
Köy Merkezi, Anıtsal Değerler ve Tarihi Taş Köprüler
Özbek köyü, günümüzde Urla'nın en gözde turistik noktalarından biri haline gelmiştir. Yerleşimin bir bölümü yamaçta, bir bölümü ise düzlükte konumlanmıştır. Köyü ortadan ikiye ayıran dere yatağı üzerinde tek kemerli iki adet tarihi taş köprü bulunur. Bu köprülerden biri Hamamönü Köprüsü, diğeri ise Yenipınar Köprüsü adını taşımaktadır. Hamamönü Köprüsü, aslına uygun olarak 2017 yılında restore edilmiştir. Köy halkının Subaşı ve Kahvepınar adını verdiği eski köy meydanı ve çevresinde; cami, tarihi kahvehane, muhtarlık, bakkal, kasap, berber ve lokanta gibi birimler yer alır. Meydanda bulunan ünlü Taş Kahve, 1928 yılından beri aralıksız hizmet vermektedir. Köyün merkezinde konumlanan tarihi Özbek Hamamı'nın restorasyon çalışmaları devam etmekte olup, Özbek Camisi'nin avlusundaki anıt servi ağacı da Urla'nın tescilli anıtsal ağaçları arasında yer almaktadır.
Koylar, Akkum Kıyıları ve Geleneksel Ot Bayramı
Özbek köyünün merkezi iç kısımda yer almasına rağmen, idari sınırları Çarpan (Gülbahçe) Körfezi'ne kadar uzanmaktadır. Bu körfezin kıyısında yer alan Akkum bölgesi, temiz plajları ve aktif balıkçı barınağıyla tanınmaktadır. Sınırlar içerisinde denize girmeye oldukça elverişli olan Aydilek Koyu ile plajıyla bilinen önemli bir yerleşim alanı olan Eğriliman koyu yer alır. Özbek köyünde her yıl Mart ayında düzenlenen Mart Dokuzu Ot Bayramı, bölge turizmine büyük canlılık katmaktadır. Festival süresince katılımcılar Özbek'in çevre tepelerine çıkarak şifalı ve sağlıklı otları toplarlar. Ayrıca mahalle meydanında büyük bir yerel üretici pazarı kurulur, bölge sakinleri ürettikleri doğal ürünleri satar ve çeşitli yemek atölyeleri düzenlenir.