Türkiye'nin En Köklü Eğitim Çınarlarından Biri: Üsküdar Amerikan Lisesi
Üsküdar Amerikan Lisesi (İngilizce: Üsküdar American Academy, kısaca Üsküdar Amerikan, kısaltması UAA), İstanbul'un Üsküdar ilçesinde yer alan tarihî bir lise ve eğitim kurumudur. Türkiye'nin Osmanlı döneminden beri varlığını sürdüren en eski eğitim kurumları arasında yer alan okul, 1873 yılında American Board of Commissioners for Foreign Missions (ABCFM) tarafından kurulmuş, 1876'da Osmanlı hükümeti tarafından resmen tanınmış ve 1921'den beri Üsküdar'daki kampüsünde faaliyet göstermektedir. Kurum, 2010 senesinde Türkiye'deki diğer Amerikan Board Liseleri'nin mezunlarınca kurulan ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Sağlık ve Eğitim Vakfı'na (SEV) bağlanmıştır.
Prestijli Eğitim Standartları ve Akademik Başarılar
Üsküdar Amerikan Lisesi, sıklıkla Türkiye'nin en prestijli özel eğitim kurumları arasında gösterilmektedir. Türkiye genelinde yapılan Liselere Geçiş Sınavı'nda (LGS) yüksek başarı diliminden öğrenci kabul eden okul, ilk ~%1'lik dilimden öğrenci almaktadır. Yurt dışı ve yurt içindeki en seçkin üniversitelere öğrencilerini yerleştirmesiyle bilinen okulun mezunları; Harvard, Yale, Princeton, MIT gibi dünya devlerinin yanı sıra Boğaziçi Üniversitesi, Koç Üniversitesi, Sabancı Üniversitesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi gibi Türkiye'nin zirvedeki üniversitelerinde eğitimlerine devam etmektedir. Millî Eğitim Bakanlığı yönetmeliklerine tabi olan lise, ayrıca Uluslararası Okullar Konseyi (CIS) tarafından akredite edilmiş olup öğrencilerine International Baccalaureate (IB) Diploma Programı ve seçili Advanced Placement (AP) derslerini sunmaktadır.
Kuruluş Dönemi ve Adapazarı Yılları (1873–1921)
Okulun kökeni, 1 Eylül 1873'te İzmit yakınlarındaki Bahçecik köyünde ipekböceği kozalarının saklandığı dönüştürülmüş bir binada açılan kız okuluna dayanmaktadır. İlk olarak azınlık topluluklarından elli kadar öğrenciyle eğitime başlayan okulun müfredatında İngilizce başta olmak üzere diller, matematik, coğrafya, müzik ve dikiş gibi ev içi beceri dersleri yer almaktaydı. 1876'da Osmanlı hükümetinden resmî kuruluş iznini alarak yasal statü kazanan okul, 1885 yılında Bahçecik'ten Adapazarı'na taşınmıştır. Adapazarı'nda yerel yöneticiler tarafından yönetilen ilk American Board kurumu haline gelen okulun binası, 1914–1915 öğretim yılının sonunda Osmanlı Ordusu tarafından el konularak askerî hastaneye dönüştürülmüştür. 1918'de yeniden açılan okul, 1921 baharında kısa bir süre İzmit'e taşınmış ve nihayet aynı yılın yazında bugünkü Üsküdar kampüsüne yerleşmiştir.
Tarihî Üsküdar Kampüsü ve Cumhuriyet Dönemi Reformları
Üsküdar, Bağlarbaşı'ndaki tarihi kampüs, ilk olarak 1871 yılında kurulan ve daha sonrasında Robert Kolej'in kız bölümü olan American College for Girls (ACG) için inşa edilmiştir. Kampüsün ilk kalıcı binası olan ve Boston'da ilk binanın finansmanını organize eden Mrs. Albert Bowker'ın adını taşıyan Bowker Hall 1876'da tamamlanmıştır. Kampüse 1883'te Barton Hall, 1890'larda Round House ve 1900'lerin başında ise Practice House (daha sonra Mary Kinney'in anısına Kinney Cottage olarak adlandırılmıştır) eklenmiştir. ACG'nin 1913'te Arnavutköy kampüsüne taşınması ve I. Dünya Savaşı yıllarında kampüsün Osmanlı Ordusu tarafından kullanılması sonrası, okul 15 Eylül 1921 tarihinde Mary Kinney müdürlüğünde 'American School for Girls' adıyla Üsküdar'da yeniden kapılarını açmıştır.
Laikleşme ve Modern Lise Kimliği
1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından sonra okulun öğrenci profili hızla değişerek Müslüman Türk öğrencilerin oranı büyük ölçüde artmıştır. 1920'lerin ortalarında Millî Eğitim Bakanlığı'nın yabancı okulları devlet denetimine almasıyla okul dinî dersleri kaldırmış, laik bir eğitim programı benimsemiş ve Türk dili, Türk edebiyatı, yurttaşlık bilgisi ile kültür derslerine ağırlık vermiştir. 1926 yılında resmen American Academy for Girls (Üsküdar Amerikan Kız Lisesi) adını alan okulda 1934 yılında ilköğretim bölümü kapatılarak orta ve lise düzeylerinde eğitime devam edilmiştir. Kampüste tarihi binaların yanı sıra Morgan Hall, Martin Hall, Huntington Hall, Özdemir Sabancı Hall (GYM), Emir Konak ve Bubble gibi yapılar da bulunmaktadır.