İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan Üsküdar, Kocaeli Yarımadası'nın batı kesiminde konumlanmış tarihi bir ilçedir. Kuzeyden Beykoz, kuzeydoğudan Ümraniye, doğudan Ataşehir, güneyden Kadıköy ilçeleri ve batıdan İstanbul Boğazı ile çevrili olan bu köklü yerleşim yeri, günümüzde 33 mahalleden oluşmaktadır. Tarih boyunca Boğaz'ın iki yakası arasındaki ulaşımda son derece kritik bir rol üstlenen Üsküdar, 2020 yılında gerçekleştirilen İstanbul'da Yaşam Kalitesi Araştırması'nda tüm ilçeler arasında 4. sırada yer almayı başarmıştır.
Antik Çağ'dan Günümüze Üsküdar'ın İsim Serüveni
Yerleşimin Antik Çağ'daki ilk adı Yunanca 'Altın şehir' anlamına gelen Khrysopolis'tir. Roma döneminde ise Roma ordusunun zırhlı süvari birlikleri olan 'Scutarii' ve bölgedeki 'Skutarion' Kışlası'ndan dolayı bu adla anılmaya başlanmıştır. Latince zırhlı süvari anlamına gelen 'Scutarii' kelimesi ile bozkırların atlı savaşçıları İskitlerin kendilerine verdiği 'okçular' anlamındaki 'skudat' ismi arasındaki benzerlik dikkat çekicidir. 12. yüzyıldan itibaren Skutarion olarak tanınan semt, Fransızca kaynaklarda 'Escutaire' olarak da adlandırılmış ve zamanla günümüzdeki 'Üsküdar' halini almıştır.
Bizans'tan Osmanlı'ya Stratejik Önem ve Zengin Tarihçe
MÖ 5. yüzyılda Atinalılar tarafından kıyıdaki yerleşim bölgesinin surla çevrilmesinden çok daha öncelerden beri önemli bir ulaşım ve konaklama merkezi olan Üsküdar, askeri üs olarak da büyük önem taşımıştır. İstanbul'un fethinden çok önce 1352 yılında Orhan Gazi döneminden itibaren Osmanlıların denetimine geçen bölgeye Türklerin geniş ölçüde yerleşmesi ise II. Mehmed (Fatih) dönemine rastlamaktadır. Fetihten sonra kurulan yönetim düzeninde Sur dışında banliyö durumundaki Eyüpsultan ve Galata ile birlikte 'Bilâd-ı selâse' olarak adlandırılan üç büyük yönetim biriminden birini oluşturmuştur.
Cumhuriyet Dönemi Gelişimi ve Görülmeye Değer Yapıları
Cumhuriyet'in ilanından sonra 1924 yılında vilayet yapılan Üsküdar, 26 Haziran 1926 tarihinde yürürlüğe giren yasal düzenlemeyle ilçe statüsüne getirilerek İstanbul'a bağlanmıştır. Tarihsel süreçte Kadıköy, Beykoz ve Ümraniye'nin ayrılması, son olarak da 2008 yılında Örnek, Esatpaşa ve Fetih mahallelerinin Ataşehir'e katılmasıyla günümüzdeki sınırlarına ulaşmıştır. Osmanlı dönemi boyunca büyük imar faaliyetlerine sahne olan ilçede; Kız Kulesi başta olmak üzere Adile Sultan Kasrı, Ahmediye Külliyesi, Altunizade Camii, Ayazma Camii, Ayazma Hamamı ve Aziz Mahmud Hüdayi Külliyesi gibi çok sayıda görkemli tarihi yapı yer almaktadır.