Uşakizade Köşkü'nün Tarihçesi
Uşakizade Köşkü (diğer adlarıyla Beyaz Köşk veya Mor Salkımlı Köşk), 1860 yılında Uşakizade Sadık Bey tarafından İzmir'de yaptırılmıştır. Köşkün inşa edileceği konum, semtin havasının serin olması göz önünde bulundurularak seçilmiştir. Bahçesinde yer alan camlı köşk, Sadık Bey tarafından oğlu Uşakizade Muammer Bey ve torunu Latife Hanım da dahil olmak üzere mahalledeki çocukların eğitim alabileceği bir mekan olarak düzenlenmiştir. Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından, o dönem Paris'te üniversitede okumakta olan Latife Hanım köşke geri dönmüş ve İzmir'in kurtuluş gününü burada beklemeye başlamıştır.
Gazi Mustafa Kemal Paşa ve Köşkün Tarihi Rolü
10 Eylül 1922 tarihinde, İzmir'in Kurtuluşu'ndan bir gün sonra şehre gelen Mustafa Kemal Paşa için güvenli bir konaklama yeri arayan başyaver Salih Bozok, köşkün bahçıvanından Latife Hanım'ın döndüğünü öğrenip onunla tanışmıştır. Mustafa Kemal Paşa, 13 Eylül 1922'de ilk defa köşke gelerek Latife Hanım ile tanışmıştır. Şehirdeki ilk dört gece köşkte kalmayan Mustafa Kemal Paşa, Büyük İzmir Yangını nedeniyle 14 Eylül'de köşke gelmiş ve burayı başkomutanlık karargâhı olarak kullanarak 16 gün boyunca burada kalmıştır. Annesinin vefatı üzerine yeniden İzmir'e gelip köşkte kalan Mustafa Kemal Paşa, 29 Ocak 1923 tarihinde Latife Hanım ile bu köşkte gerçekleştirilen bir törenle evlenmiştir.
Tarihi Kararlar ve Kongre Günleri
Mustafa Kemal Paşa, evliliğinden yaklaşık bir ay sonra İzmir İktisat Kongresi'ni açmak için şehre geldiğinde yine Uşakizade Köşkü'nde konaklamıştır. Köşke toplamda beş kez gelen ve burada 91 gün geçiren Mustafa Kemal Paşa, son olarak 2 Ocak - 22 Şubat 1924 tarihleri arasında 52 gün boyunca burada konaklamıştır. Türkiye İş Bankası'nın kurulması kararı da Mustafa Kemal Paşa'nın bu son gelişi esnasında köşkte alınmıştır.
Eğitim Binası Olma Süreci ve Restorasyon Çalışmaları
Uşakizade Köşkü, 1951 yılında İzmir Özel Türk Koleji tarafından kiralanmış ve okul binası olarak kullanılmaya başlanmıştır. 1980 yılında köşkün mülkiyeti okulun kurucusu olan Tatış ailesine geçmiştir. 1991 yılında köşkün restore edilmesine karar verilmiş; 16 Mayıs 1998'de başlayan kapsamlı restorasyon çalışmaları 15 Haziran 2001'de tamamlamıştır. Bu tarihten sonra yapı müze işlevi görmeye başlamıştır. Köşk, 2003 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin dağıttığı Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri'nde "Esaslı Onarım Ödülü"nü kazanmıştır.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
Bodrumla birlikte üç katlı olarak inşa edilen tarihi yapı, Ege mimarisinin en güzel örneklerinden birini teşkil etmektedir. Köşkün birinci katına, her iki yandan başlayarak giriş kapısında birleşen şık merdivenler yardımıyla ulaşılır. Köşkün zemin katında dört, üst katında ise altı oda yer almaktadır.