İzmir ili topraklarında yer alan Urla Yarımadası, Anadolu'nun ortasından batıya doğru uzanan ve Ege Denizi'ne sokulan büyük bir yarımadadır. İzmir Körfezi'nin batısı ile Kuşadası Körfezi arasında konumlanan yarımada, denize doğru fazlaca girinti yapar. Toplam 3.059 kilometrekarelik yüzölçümüyle İzmir ilinin %25'ini kaplayan bu bölgeye, I. Coğrafya Kongresi'nden beri resmi olarak Urla Yarımadası adı verilmektedir. Yarımadanın kuzeye doğru uzanan bölümüne Karaburun Yarımadası, batıya doğru uzanan kısmına ise Çeşme Yarımadası adı verilir. Çeşme Yarımadası için antik Erythrai kentinden dolayı Eritre Yarımadası adlandırması da yapılmıştır.
Jeolojik Yapı ve Yeryüzü Şekilleri
Urla Yarımadası, kuzey-güney doğrultusunda uzanan yüksek ve alçak bölümlerden oluşmaktadır. Bölgedeki alçak alanlar Neojen yaşlı tortul alanlar ile genç alüvyonlardan meydana gelirken; yüksek alanlar kalker, şist, andezit ve flişlerden oluşan kıvrım elemanlarıdır. Yarımadanın en yüksek noktası, Karaburun Yarımadası sınırlarında bulunan 1218 metre yüksekliğindeki Akdağ'dır. Güneye doğru gidildikçe Mordoğan, Küre, Eskice Kocadağ, Bölmeç ve Kıran Dağı gibi daha alçak tepeler yer alır.
Fay Hatları ve Termal Kaynaklar
Arazide yer alan aktif fay kırıkları nedeniyle Urla Yarımadası genelinde zengin sıcak su kaynakları bulunmaktadır. Bölgedeki termal kaynaklar coğrafi konumlarına göre üç grupta toplanmaktadır: yarımadanın yüksek kısımlarındaki kaynaklar, Çeşme ve Ilıca kaynakları ile Seferihisar'ın güneyinde bulunan kaynaklar. Bu jeotermal kaynaklar, bölgenin jeolojik yapısının birer göstergesidir.
Körfezler, Koylar ve Kıyı Uzunluğu
Her yanı son derece girintili ve çıkıntılı bir yapıya sahip olan Urla Yarımadası'nda çok sayıda koy ve körfez yer almaktadır. Doğal oluşumlu bu girintili yapı sebebiyle yarımadanın toplam kıyı uzunluğu 550 kilometreyi bulmaktadır. Ege Denizi'nin çevrelediği bu kıyı şeridi, bölgenin en önemli coğrafi özelliklerinden biridir.