İzmir ilinin Karaburun ilçesine bağlı tarihi bir yerleşim yeri olan Saip, köklü geçmişi ve doğal güzellikleriyle öne çıkan çok özel bir mahalledir. İzmir il merkezine 103 kilometre, Karaburun ilçe merkezine ise sadece 3 kilometre mesafede konumlanan yerleşim, yarımadanın güneyinde, D.505 Urla-Karaburun devlet yolunun hemen kenarında kurulmuştur.
Tarihi Geçmişi ve Ticari Önemi
Geçmiş dönemlerde bölgenin ticaret merkezi konumunda olan Saip köyünün "Yalı" adını taşıyan iskelesi, ticari faaliyetlerin yürütülmesinde aktif olarak kullanılmıştır. Bu iskelenin tam karşısında yer alan iki ada da köyün adından dolayı Büyük Saip ve Küçük Saip olarak adlandırılmıştır. Yerleşim, 1575 tarihli Osmanlı tahrir defterinde "Sayib Yüzü" adıyla anılmaktadır. Ancak araştırmalar, "Sa'ib Yeri" (صائب یری) isminin kayıtlara yazılırken veya okunurken sehven "Sayib Yüzü" (صayb yzy) şeklinde aktarılmış olabileceğini göstermektedir. Ayrıca köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Sa'ib" (صائب) şeklinde kaydedilmiştir.
Çok Kültürlü Yapısı ve Koruma Altındaki Kilise
Eskiden Rumlar ile Müslümanların bir arada yaşadığı kozmopolit bir nüfus yapısına sahip olan Saip köyünde 1891 yılında 385 kişi yaşamaktaydı. 1923 yılında gerçekleştirilen nüfus mübadelesinin ardından köyde yalnızca Müslüman nüfus kalmıştır. Köyün üst kısmında konumlanan tarihi Rum kilisesi ise günümüze harap bir durumda ulaşmıştır. Bu tarihi kalıntı, taşıdığı kültürel değer nedeniyle 2022 yılında Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu tarafından tescil edilerek korunacak eser olarak kayıtlara geçirilmiştir.
Coğrafi Konumu, Yaşam ve Doğa
Eskiden tüm bölgenin idari ve ekonomik merkezi olan Saip köyünde tarım ve hayvancılık en önemli geçim kaynağını oluşturmaktaydı. Günümüz Karaburun ilçe merkezinin bulunduğu konumda geçmişte köyün ahırları yer almaktaydı; bu nedenle bu bölge "Ahorli" veya "Ahırlı" şeklinde isimlendirilmekteydi. Coğrafi açıdan Karaburun'un güneyinde yer alan yerleşimin İzmir Körfezi kıyısında Saipaltı Limanı ile Olcabük Plajı adında iki önemli kıyı birimi bulunmaktadır. Uzun yıllar köy statüsünü koruyan yerleşim, 2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı kanun uyarınca İzmir'in büyükşehir olmasıyla birlikte köy tüzel kişiliğini kaybetmiş ve Karaburun Belediyesi'nin bir mahallesi haline gelmiştir.