Trakya Dolmenlerinin Tarihsel Dönemi ve Önemi
Edirne Lalapaşa ve çevresinde geniş bir alana yayılan Trakya dolmenleri, son Tunç Çağı bitimiyle ilk Demir Çağı başlarına tarihlenmektedir. Neolitik Çağdan Maden Çağının başlangıcına kadar uzanan bu dönemdeki yapıların bazılarının kullanımı MÖ 7. ve 8. yüzyıla kadar sürmüştür. Bölgedeki bu anıtların en ünlüsü halk arasında Lalapaşa Kapaklısı, Perikızı ya da Kapaklıkaya adlarıyla bilinir. Türkiye genelinde bu dolmenlerin benzerlerine sadece Kars çevresinde rastlanmaktadır. Benzer yapılar ayrıca sınırın diğer taraflarında, Yunanistan Batı Trakya'da ve Bulgaristan'ın Yıldız, Sakar ve Rodop dağları bölgelerinde de 750 civarında dolmen olarak mevcuttur.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
Trakya dolmenleri, esas mezar ve giriş odaları ile bunları çevreleyen küçük bir tepeden oluşmaktadır. İnşasında harç kullanılmamış olan bu anıtlar, 2-3 metre boyutlarındaki tonlarca ağırlığa sahip iri taş blokların üst üste bindirilmesiyle oluşturulmuş hücre şeklindeki odalardır.
Mezar Odaları ve Taş İşçiliği
Odaların yan taşları, arkada küçük bir antre oluşturacak şekilde çıkıntı yapmaktadır. Arka odanın ön kısmında yer alan kenar taşına ise küçük bir delik açılmıştır. Genellikle iki adet olan giriş odaları da benzer yöntemlerle şekillendirilmiştir. Edirne Müzesi'nin 1994 yılında Lalapaşa'da gerçekleştirdiği arkeolojik kazıda, iki odalı ve tek girişi olan bir dolmenin ortasındaki odada insan kemiklerine rastlanmış olsa da tüm dolmenlerde insan kalıntısı bulunmadığı bilinmektedir.
Arkeolojik Araştırmalar ve Keşif Tarihi
Bu anıtlar ilk kez 1888 yılında Skorpil kardeşlerin yayınıyla bilim dünyasına duyurulmuştur. 20. yüzyılın başlarında Bulgar bilim adamları İvan Velkov ve Vasil Miklav yaptıkları çalışmalarla Bulgaristan, Edirne ve Kırklareli bölgelerinde çok sayıda dolmen tespit edip belgelemiştir. Türkiye'de 1960 yılına kadar konuya dair bir çalışma yapılmamış; ilk araştırmalar 1964-1968 yılları arasında ünlü Türk arkeolog Şevket Aziz Kansu tarafından gerçekleştirilmiştir. Kansu bu dönemde bölgede 19 dolmen ve birçok menhir tespit etmiş, ardından Edirne Müzesi de 5 yeni dolmen daha bulmuştur. 1990 yılında Prof. Dr. Mehmet Özdoğan başkanlığındaki ekip dolmenlerin yerlerini belirlemeye çalışmış, 2004 yılından itibaren de Prof. Dr. Engin Beksaç liderliğindeki ekip megalitik anıtlara yönelik yeni dolmen keşifleri ve çalışmalar yürütmüştür.
Ulaşım ve Konum Bilgileri
Trakya dolmenleri, Edirne'nin Lalapaşa ilçe merkezinin hemen yanında yer almasının yanı sıra Süleymandanişment, Vaysal, Büyünlü, Hacılar ve Doğanköy köylerinin yakınlarında geniş bir alana yayılmıştır. Bu tarihi dolmen ve menhirleri ziyaret etmek isteyenler, Edirne-Lalapaşa-Büyünlü arasındaki normal vasıftaki yollardan faydalanarak bölgedeki kalıntıları görebilirler.