Tigranakert'in Tarihi ve Kuruluşu
Tigranakert (veya Dikranagerd), MÖ 1. yüzyılda Ermeni Kralı II. Tigran tarafından Ermeni İmparatorluğu'nun yeni başkenti olarak kurulmuştur. İmparatorluğun genişleyen sınırları içerisinde daha merkezî bir konumda yer alması amacıyla, o dönemin yerleşkelerinden biri olan Erzen Şehri Bölgesinde inşa edilen kent, stratejik bir öneme sahipti. Kral II. Tigran (Tigranes), kentin nüfusunu artırmak amacıyla çok sayıda insanı bu yeni başkente göç ettirmiştir.
Ticaret ve Kültür Merkezi Olarak Yükselişi
Antik dünyanın dört bir yanından gelen ve burada iş yapan tüccarlar sayesinde Tigranakert, zaman içinde hem canlı bir ticaret şehri hem de önemli bir kültür merkezi haline gelmiştir. Helenistik kültürün güçlü etkisi altında kalan şehirde, Artaksiad Hanedanlığı döneminde Yunanca resmi dil olarak kullanılmıştır. Kültürel faaliyetlere büyük önem veren II. Tigran, şehre bir tiyatro yaptırmış ve dönemin Hellen drama oyuncularını tutsak alarak Tigranakert'e getirtmiştir. Bu yapı, günümüzde Türkiye'nin doğusunda yer alan tek antik tiyatro olma özelliğini taşımaktadır; ancak bölgede henüz yeterli arkeolojik çalışmalar gerçekleştirilmemiştir.
Roma Egemenliği ve Çöküş Dönemi
Gelişimini sürdüren ve antik çağın önemli merkezlerinden biri haline gelen Tigranakert, tarihi süreçte büyük askeri mücadelelere de sahne olmuştur. Kent, MÖ 69 yılında gerçekleşen Tigranakert Savaşı ile birlikte Romalıların egemenliği altına girmiştir.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım
Tigranakert antik kenti, günümüzde Türkiye sınırları içerisinde, Siirt ilinin Kurtalan ilçesine bağlı Yanarsu köyünün batısında konumlanmıştır. Doğal bir sınır ve su kaynağı oluşturan Garzan Çayı'nın kıyısında yer alan bu tarihi yerleşke, geçmişin izlerini günümüze taşımaktadır.