Thiatira (Grekçe: Θυάτειρα, Latince: Thyatira), günümüzde Türkiye'nin Manisa ilinin Akhisar ilçesi sınırlarında yer alan önemli bir Antik Yunan kentidir. Deniz seviyesinden 93 metre yükseklikte konumlanan bu antik kentin kalıntılarının bir kısmı, günümüzde Akhisar kent merkezindeki Tepe Mezarı mevkiinde ziyaret edilebilmektedir. Kamusal erişime açık ve ziyarete uygun olan ören yeri, Kültür ve Turizm Bakanlığı mülkiyetinde olup Manisa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından işletilmektedir.
Thiatira'nın Köklü Tarihçesi
Antik dönemde başlangıçta "Pelopia" (Grekçe: Πελοπία) adıyla anılan ve Helenistik Dönem'e kadar bu ismi taşıyan kent, MÖ 290 yılında I. Seleukos tarafından Thiatira olarak yeniden adlandırılmıştır. Lidya devletinin ve Pergamon Krallığı'nın en önemli yerleşim birimlerinden biri olarak tarih sahnesinde yerini alan şehir, Roma İmparatorluğu dönemi boyunca ve Bizans dönemine kadar bu adla anılmaya devam etmiştir.
Thyatira Muharebesi
Kent, MS 366 yılında Roma İmparatorluğu taht mücadelelerine sahne olmuştur. Roma tahtını ele geçirmek amacıyla ayaklanan Kilikyalı komutan Procopius ile Roma tahtı varisi I. Valentinianus'un kardeşi Valens'e bağlı askeri birlikler bu bölgede karşı karşıya gelmiştir. Tarihe "Thyatira Muharebesi" olarak geçen bu stratejik savaşın sonucunda Valens'in kuvvetleri galip gelmiş ve isyancı komutan Procopius yakalanarak idam edilmiştir.
Dini Önemi ve Hristiyanlığın İlk Kilisesi
Thiatira, Hristiyanlık tarihi açısından da büyük bir öneme sahiptir; zira kent Pavlus tarafından Batı Anadolu'da kurulan Hristiyanlığın ilk yedi kilisesinden birine ev sahipliği yapmaktadır. Tarih boyunca çoğunluğu Yunan Ortodoks olan şehirde 1922 yılına kadar aktif bir piskoposluk bulunmuştur. Türk Kurtuluş Savaşı'nın ardından İngiltere'ye taşınan bu yapı, günümüzde Londra merkezli olarak "Thiatira ve Büyük Britanya Yunan Ortodoks Başpiskoposluğu" adı altında faaliyetlerini sürdürmektedir. 2019 yılında atanan Nikitas Lulias, güncel Thiatira Başpiskoposu olarak görev yapmaktadır.
Arkeolojik Araştırmalar ve Kazı Çalışmaları
Thiatira antik kentinde arkeolojik araştırmalar farklı dönemlerde yürütülmüştür. İlk kazı çalışmaları 1962 yılında Yusuf Boysal başkanlığında gerçekleştirilmiş, ardından 1968-1971 yılları arasında Rüstem Duyuran kazılara devam etmiştir. En son kazı süreci ise 2011 yılında Engin Akdeniz başkanlığında başlatılmış olup günümüzde de aktif olarak sürdürülmektedir.