Edremit Körfezi'nin Köklü Mirası: Thebai Antik Kenti
Thebai Antik Kenti (veya Thebe), Balıkesir'in Havran ilçesi sınırlarında, Tepeoba köyü yakınlarında yer alan son derece eski bir yerleşimdir. Anadolu'daki Hellen istilasından öncesine dayanan bu antik kent, Edremit Körfezi'ndeki en eski yerleşim alanlarından biri olarak kabul edilir. Kentin yer aldığı bölge, antik dönemde bu köklü geçmişi nedeniyle "Tebai Ovası" olarak adlandırılmıştır. Körfez bölgesinin bir boğaza benzemesi sebebiyle bölgeye Kilikya adı verilmiş; kent de Yunanistan ve Mısır'daki diğer Thebai şehirleriyle karışmaması adına Kilikya Tebai'si (veya Adramytteion Thebai) olarak anılmıştır. Kent adının kökeni Luvi dilinde "düzlük, düz yer, düz nesne" anlamına gelmektedir.
Destanlara Konu Olan Tarih ve Mitoloji
Thebai, mitolojik ve tarihi açıdan büyük bir öneme sahiptir. Homeros'un ünlü İlyada destanında "ormanlık Plakos eteğinde yüksek kapılı Thebai" olarak adlandırılan bu kent, Troya Savaşı'nda Troya'nın müttefiki olmuştur. Ünlü Troya prensi Hektor'un eşi Andromakhe, Thebai kralı Eetion'un kızıdır. Kentin bu ittifakı nedeniyle, Troya'yı ele geçirmeye gelen Aka ordusunun ilk hedefi olmuş ve ordu tarafından yağmalanmıştır. Tarih boyunca önemini koruyan kentte, MS 2. yüzyılın ikinci döneminde para basıldığı bilinmektedir. Ancak antik coğrafyacı Strabon, bölgedeki kış selleri nedeniyle Thebai'nin kendi döneminde ıssızlaştığını ve terk edildiğini aktarmaktadır. Günümüzde ise antik kent çevresi, yakınlarındaki madencilik faaliyetleri nedeniyle gündeme gelmektedir.
Arkeolojik Gizemler ve Kumluca Mezarlığı
Thebai Ovası, İda Dağı (Kaz Dağı) ile Madra Dağı arasında uzanan ve antik Euenos Irmağı (günümüzdeki Havran Çayı) tarafından sulanan son derece bereketli tarım topraklarına sahiptir. Her ne kadar ovanın yeri ve sınırları net olarak bilinse de, Thebai kentinin tam kalıntılarının nerede olduğu arkeologlar ve gezginler tarafından henüz kesin olarak saptanamamıştır. Ancak bölgedeki en önemli arkeolojik buluntu alanı, Eybek dağlarının güney eteklerindeki geniş düzlükte, Havran'a 15 kilometre uzaklıktaki Tepeoba sınırlarında yer alan Kumluca Mezarlığı'dır. Fıstık çamı dikim sahasının ortasında bulunan bu yaklaşık 20 dönümlük geniş tarihi mezarlık, özellikle Roma dönemi keramikleri, tuğla parçaları, büyük mezar taşları ve yüzü aşkın mezar kalıntısı barındırmaktadır.