Tahtakuşlar Etnografya Müzesi'nin Tarihçesi
Balıkesir'in Edremit ilçesine bağlı Tahtakuşlar köyünde kurulan Tahtakuşlar Köyü Alibey Kudar Etnografya Galerisi, 10 Haziran 1991 tarihinde ziyarete açılmış özel bir etnografya müzesidir. Savaştepe Köy Enstitüsü mezunu, 1926 doğumlu emekli ilkokul öğretmeni Alibey Kudar tarafından kurulan bu galeri, "Türkiye’nin ilk köy müzesi" olarak bilinmektedir. Müzenin kuruluşu, 19. yüzyılda yerleşik yaşama geçen Tahtacı Türkmenleri'nin kültür değerlerinin kaybolmasını önlemek amacıyla, Alibey Kudar'ın ağabeyi Haşim Kudar'ın önerisiyle planlanmıştır. Alevi Türkmen kültürüne ait varlıkları, belgeleri ve sanat eserlerini 1945 yılından itibaren toplayan Kudar ailesi, kendi imkanlarıyla inşa ettikleri binada bu değerli mirası sergilemeye başlamıştır.
Zengin Kültürel Miras ve Koleksiyonlar
Müzede, Orta Asya'dan Anadolu'ya göç eden Oğuz boylarının ve konargöçer Türk boylarının geleneksel kıyafetleri, el dokuması halı ve kilimleri, günlük alet ve eşyaları ile çadırları sergilenmektedir. Ayrıca, Kaz Dağı gezisi sırasında köyden etkilenerek resimlerini bağışlayan, maddi yardımda bulunan ve Fransız bir koleksiyonerden aldığı eski bir Türkmen çadırını hediye eden ressam Selim Turan anısına 9 Temmuz 1992'de bir sanat galerisi eklenmiştir. 9 Eylül 1994'te açılan ve 10 bin kitap barındıran kitaplık bünyesinde özel bir deniz ürünleri koleksiyonu da yer almaktadır. Müzenin en dikkat çekici parçalarından biri, 1997 yılında Burhaniye'de balıkçı ağlarına ölü olarak takılan, 197 santimetre uzunluğunda ve 360 kilogram ağırlığındaki deri sırtlı deniz kaplumbağasıdır.
Özel Bölümler ve Müze Bahçesi
Müze bünyesinde, 12. Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Emin Göksan ve ailesinin bağışladığı eserlerin sergilendiği özel bir bölüm bulunmaktadır. Müzenin bahçesinde ise kurucu Alibey Kudar ve ailesinin ortak kararıyla, 2005 yılında 50. evlilik yıldönümleri vesilesiyle yerleştirilen Alibey Kudar'ın eşi Esma Kudar'ın büstü yer almaktadır. Kuruluşunda yazar Müşerref Hekimoğlu, halkbilimci Sabiha ve Haluk Tansuğ ile Nezihe Araz'ın destek verdiği müzenin ismi, 3 Temmuz 2010 tarihinde alınan aile kararı ile Tahtakuşlar Köyü Alibey Kudar Etnografya Galerisi olarak değiştirilmiştir.
Kazanılan Saygın Ödüller
Kültürel mirası yaşatma konusundaki başarılarıyla öne çıkan galeri, 1994 yılında UNESCO Destekleme Ödülü'ne layık görülmüştür. Ayrıca Türk dünyasına aktif hizmetlerinden dolayı 2017 yılında Azerbaycan Dede Korkut Milli Vakfı tarafından onursal nişan ve Altın Kalp Ödülü takdim edilmiştir. Müze; Balıkesirliler Birliği Derneği Ödülü, Rotary Edremit Şubesi Kulübü Ödülü, Türkiye Seyahat Acenteleri (TÜRSAB) Ödülü, Ege Ordu Komutanlığı Personeli Eşleri Ödülü, Göztepe Rotary Kulübü Ödülü, Truva Folklor Araştırmaları Derneği Pertev Naili Boratav Halkbilim Ödülü ve Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi Fair Play Konseyi 2002 Büyük Ödülü gibi çok sayıda prestijli ödüle sahiptir.
Ulaşım ve Konum Bilgileri
Ziyaretçiler için ulaşımı son derece kolay olan müze; Edremit ilçe merkezine 17 kilometre, Akçay beldesine ise 5 kilometre mesafede yer almaktadır. Balıkesir-Çanakkale E-24 karayoluna 2 kilometre uzaklıkta bulunan ve asfalt bir yolla bağlanan Tahtakuşlar köyündeki müzeye şahsi araçlarla veya yerel ulaşım imkanlarıyla rahatlıkla ulaşılabilmektedir.