Soterioupolis (Yunanca: Σωτηριούπολις, anlamı: "Kurtarıcı Şehri") veya diğer adıyla Soteropolis (Σωτηρόπολις), 10. ve 12. yüzyıllar arasında Güneydoğu Karadeniz kıyısında konumlanmış stratejik öneme sahip bir Bizans kalesidir. Bu tarihi yerleşimin kesin konumu hakkında araştırmacılar arasında farklı görüşler bulunmakla birlikte, adın Gürcistan'daki Pitsunda ve Türkiye'deki Borçka kentleri için kullanıldığı düşünülmektedir.
Tarihsel Kaynaklar ve Sınır Bölgesi Konumu
10. yüzyılın ortalarında kaleme alınmış olan De administrando imperio adlı esere göre Soterioupolis, Abasgia sınırında yer almaktaydı. Bölgede ele geçirilen mühür buluntuları, buranın Bizans sınır bölgesinin başkenti ya da bir kleisura (askeri geçit/sınır bölgesi) olduğunu kanıtlar niteliktedir. 970'lerde yazılmış olan Escorial Taktikon'da da adı geçen Soterioupolis'in, dönemin Notitiae Episcopatuum kayıtlarına göre özerk bir başpiskoposluğun merkezi olduğu belirtilmektedir.
Konum Üzerine Tartışmalar ve Hipotezler
Soterioupolis'in coğrafi konumu hakkında tarihçiler arasında farklı teoriler mevcuttur. Oxford Dictionary of Byzantium yazarı Alexander Kazhdan, buranın günümüzdeki Pitsunda veya Sohum şehirleri olduğu yönündeki iddiaları reddederek Soterioupolis'in tek bir bölge olduğunu kaydetmiştir. Öte yandan Werner Seibt ve Ivan Jordanov, De administrando imperio'da tanımlanan yerleşimin, 11. yüzyılın ortalarında Anakopia (Yeni Afon) ile birlikte askeri komutanlığın bir parçasını oluşturan Pitsunda olduğunu savunmaktadır.
Burzo Kalesi ve Türkiye Bağlantısı
Escorial Taktikon ise Soterioupolis'in daha güneyde yer alan Burzo kalesinde bulunduğunu yazar. Burzo kalesi, Nikolaos Oikonomides ve B. Baumgartner gibi araştırmacılar tarafından Türkiye sınırları içerisindeki modern Borçka ile özdeşleştirilmektedir. Dolayısıyla kent, Bizans'ın ticari ve stratejik çıkarlarını koruyan kıyı Abhazya ve Karadeniz sınır hatlarında önemli bir askeri üs vazifesi görmüştür.