Sokollu Mehmed Paşa Külliyesi, Osmanlı İmparatorluğu'nda üç padişaha sadrazamlık yapmış olan Sokollu Mehmed Paşa adına 1571 yılında karısı tarafından yaptırılmış görkemli bir Mimar Sinan eseridir. İstanbul'un Kadırga semtinde, Sultanahmet Camii ile Küçük Ayasofya Camii arasındaki yokuşta konumlanan yapı, cami ve külliyeden oluşmaktadır. Mimar Sinan'ın en güzel eserlerinden biri sayılan bu külliye, eğimli bir arazide tek minareli ve tek kubbeli olacak şekilde tasarlanmıştır.
Kot Farkından Doğan Mimari Deha
Külliye, dik yokuşlardan oluşan sokakların arasında kurulmuş ve bu zorlu coğrafi yapıdan bir plan zenginliği olarak yararlanmıştır. Üç farklı sokaktan ve üç farklı kottan girilebilen külliyenin avlusuna merdivenlerle ulaşılır. Çevresi 2 metrelik duvarla çevrili olan bu yapının avlu ortasında kubbeli ve mermer bir şadırvan, etrafında ise medrese odaları ile revaklar yer alır. Külliyenin Sultanahmet tarafındaki kapısı ile bu kapının tam karşısındaki kapının girişlerinde mezarlıklar bulunmaktadır.
İznik Çinileri, Kalem İşleri ve Hacerülesved Parçaları
Yapının iç mekan tasarımı üstün bir sanatsal değere sahiptir. Caminin mihrap çevresinde insan boyundan büyük iki mum yer alırken, mihrabın üzeri hat sanatıyla bezenmiş çini süslemelerle boydan boya kaplıdır. Caminin genelinde İznik çinileri ve orijinal kalem işleri göze çarpmaktadır. En dikkat çekici özelliklerden biri de kutsal Hacerülesved parçalarının bu caminin mihrap, minber ve kubbe bölümlerine gömülü olmasıdır.
Kusursuz Akustik ve Tarihi Kalıntılar
Caminin ses ve aydınlatma sistemi, diğer Mimar Sinan eserlerinde olduğu gibi mükemmel bir mühendislikle tasarlanmıştır. Kuzey yönünde şerefe kısmından üstü yıkılmış eski bir tuğla minare kalıntısı barındıran yapı, Sokollu Mehmed Paşa'nın İstanbul'da kendi adını taşıyan iki camisinden biridir. Şehit Mehmet Paşa yokuşunun sonunda Küçük Ayasofya Camii ile komşu olan külliye, tarihi dokusuyla büyüleyici bir duraktır.