Söğüt'ün Köklü Tarihi ve Kuruluş Dönemi
Söğüt, Bilecik ilinin tarihi önemi son derece yüksek olan bir ilçesidir. Osmanlı Beyliği'nin ilk başkenti olarak bilinen bu köklü yerleşim yeri, tarih boyunca stratejik bir öneme sahip olmuştur. İlçe, 1231 yılında Thebasion adını taşırken Anadolu Selçuklu komutanı Ertuğrul Gazi tarafından İznik İmparatorluğu'ndan alınmıştır. Bu fethin ardından, Anadolu Selçuklu hükümdarı I. Alaeddin Keykubad tarafından Domaniç ile birlikte Ertuğrul Gazi'ye verilmiştir.
İdari Yapı ve Osmanlı Dönemi Gelişmeleri
Osmanlı döneminde idari yapıda çeşitli değişiklikler yaşayan Söğüt, başlangıçta Sultanönü sancağının merkezi konumundaydı. Ancak merkezin Eskişehir'e taşınmasıyla birlikte bu sancağa bağlı bir bucağa dönüştü. 1648 yılına gelindiğinde Anadolu vilayeti Bursa Sancağı'nın Lefke (günümüzde Osmaneli) kazasına bağlı bir bucak olarak idare ediliyordu. İlerleyen dönemlerde ise Anadolu eyaletine bağlı, merkezi Bilecik olan Ertuğrul Sancağı'nın sınırlarına katılmış ve en son Hüdavendigâr Vilayeti'ne bağlı Ertuğrul Sancağı'nın bir kazası haline gelmiştir.
Kurtuluş Savaşı Mücadeleleri ve Tarihi Kalıntılar
Kurtuluş Savaşı döneminde büyük mücadelelere sahne olan Söğüt, savaş süresince üç kez Yunan işgaline uğramıştır. İlçe, 6 Eylül 1922 tarihinde işgalden yanmış bir şekilde kurtulmuştur. Bu dönemin izlerini taşıyan yapılardan biri de ilçeye bağlı Kızılsaray köyünün girişinde yer almaktadır. Girişte konumlanan ve günümüzde harap hâlde bulunan eski bir Yunan karakolu, hem Osmanlıca hem de Rumca yazılar taşımaktadır.
Etimolojik Köken ve Coğrafi Konum
Söğüt isminin kökeni tarih boyunca farklı şekillerde kaydedilmiştir. 1300 yılında Thêbásion olarak anılan yerleşim yeri, 1487 tarihli Hüdavendigâr Livası Tahrir Defterleri'nde Beğ Söğüdü olarak geçmektedir. 15. ve 16. yüzyıllara ait tahrir kayıtlarında Söğüd kaza adı, Beğsöğüdü ise kaza merkezi olan kasaba olarak belirtilmiştir. Rumca ismin Türkçeye "Sivad" veya "Sivas" olarak geçmesi ve Söğüd adının da buradan mülhem olması ihtimal dahilindedir. Coğrafi olarak Türkiye'nin kuzeybatısında yer alan ilçe, 523 km² yüzölçümüne ve 682 metre rakıma sahiptir. Kuzeyinde Gölpazarı, kuzeydoğusunda İnhisar, güneyinde Eskişehir Merkez ilçesi, güneybatısında Bozüyük ve batısında Merkez ilçe ile komşudur. Söğüt, Bilecik il merkezine 31 km, ekonomik açıdan bağlı olduğu Eskişehir'e ise 52 km uzaklıkta bulunmaktadır.
Mahalleler, Köyler ve İdari Bölünüş
Söğüt ilçesi idari olarak 5 mahalle ile aralarında Akçasu, Borcak, Çaltı, Dereboyu, Dömez, Dudaş, Geçitli, Gündüzbey, Hamitabat, Kayabalı, Kepen, Kızılsaray, Küre, Oluklu, Ortaca, Rızapaşa, Sırhoca, Tuzaklı, Yakacık, Yeşilyurt ve Zemzemiye'nin de bulunduğu 23 köyden oluşmaktadır. Tarihsel süreçte İnhisar ilçesinin kurulması ile birlikte Söğüt'ün genel nüfusunda bir azalma yaşanmıştır.