Şehr-i Nuh: Şırnak'ın Köklü Kuruluş Öyküsü
Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Şırnak, tarihi ve kültürel zenginliğiyle öne çıkan kadim bir şehirdir. Nuh'un gemisi kalıntılarının bulunduğu öne sürülen Cûdi Dağı'nın hemen kuzeyinde kurulan bu yerleşim, tarihte 'Şehr-i Nûh' adıyla anılmıştır. Şehrin bu köklü adı, zamanla evrilerek günümüzdeki Şırnak ismini almıştır.
Nuh Tufanı'ndan Günümüze Şırnak Tarihi
Şırnak, tarihsel açıdan son derece eski ve zengin bir geçmişe sahiptir. 17. yüzyılda ünlü seyyah Evliya Çelebi tarafından kaleme alınan Seyahatnâme'ye ve çeşitli tarihî rivayetlere göre şehrin geçmişi, Nuh Tufanı öncesine kadar uzanmaktadır. Rivayetlere göre Cizre, tufanın ardından Nuh ve oğulları tarafından yeniden inşa edilirken; Cizre'nin yoğun sıcağından korunmak amacıyla Şırnak bir yazlık ve yaylak yerleşimi olarak kurulmuştur. Tarihsel kayıtlarda da yer bulan şehir için, Asur kralı I. Tiglath-Pileser'in MÖ 1100 yılına ait yazıtında geçen Şarişa/Şerişa ve ünlü coğrafyacı Strabon'un MS 17 yılındaki eserinde andığı Sareisa isimlerinin Şırnak'ı işaret ettiği yönünde güçlü görüşler bulunmaktadır. Geçmişte Osmanlı döneminde Cizre'ye bağlı bir yerleşimken 23 Temmuz 1914'te ayrılarak Siirt iline bağlanan Şırnak, 16 Mayıs 1990 tarihinde ise Siirt'ten ayrılarak resmi olarak il statüsüne kavuşmuştur. İl merkezinde 2015 yılında çatışmalar başlamış, bu çatışmalarda birçok kişi yaralanmış ve yaşamını yitirmiştir.
Coğrafi Konum, Karasal İklim ve Leopar Sazanı
Şırnak; batıda Mardin, kuzeyde Siirt, kuzeydoğuda Van ve Hakkari illeriyle, güneyde ise Irak ve Suriye devletleriyle sınır komşusudur. Güneydoğu Anadolu Bölgesi sınırlarında yer alan merkez ilçenin yüzölçümü 1.701 km² olup, ortalama rakımı 1.400 metredir. Bölgede etkili olan karasal iklim, doğal bitki örtüsünün genelde step (bozkır) görünümünde olmasına yol açmıştır. Mevsimsel yağışların azlığı nedeniyle bu yapıyı alan coğrafyanın dağlık kesimlerinde bozuk meşeliklere, yüksek rakımlı alanlarında ise yer yer ardıç ağaçlarına rastlanmaktadır. Şehrin en büyük doğal zenginliklerinden biri de Dicle Nehri'nin il sınırları içerisindeki kesiminde yer almaktadır. Burada, dünyanın en çok aranan 10 balık türünden biri kabul edilen Leopar Sazanı yeniden keşfedilerek bilim dünyasında büyük yankı uyandırmıştır.
Şırnak'ta Ekonomik Hayat ve Ulaşım Ağı
Şırnak şehrinin ekonomisi temel olarak madencilik, tarım ve ticaret faaliyetlerine dayanmaktadır. Özellikle kırsal kesimlerde en önemli geçim kaynağı olan hayvancılık ön plana çıkmaktadır. Geniş yaylalarda sürdürülen yaylacılık faaliyetleri sayesinde çok sayıda küçükbaş hayvan beslenmekte; tereyağı, peynir, yün, kıl ve tiftik gibi hayvansal ürünler üretilmektedir. Ulaşım altyapısı bakımından Şırnak; Mardin, Hakkâri ve Siirt illerine karayolu ile bağlıdır. İstanbul'dan otobüsle seyahat süresi ortalama 24 saat sürmekte olup, Nusaybin'den başlayan bir tren yolu hattı da bölgede yer almaktadır. Ayrıca, Cizre ilçesine 10 km mesafede konumlanan Şırnak Şerafettin Elçi Havalimanı sayesinde şehre havayoluyla da konforlu bir şekilde ulaşım sağlanabilmektedir.
Şehrin Spor Tarihi ve Şırnakspor
Şehrin spor tarihindeki en önemli temsilcisi, 1995 yılında kurulan ve sarı-kırmızı renklere sahip olan Şırnakspor'dur. Kulüp, profesyonel liglerde 7 sezon boyunca 3. Lig'de mücadele etmiş ve bu ligdeki yerini 2007-2008 sezonu sonuna kadar korumuştur. Ancak 4 Mayıs 2008 tarihinde oynanan Nusaybin Demirspor-Şırnakspor maçında müsabaka sonucu üzerine anlaşma yapıldığının tespit edilmesi üzerine kulüp, Türkiye Futbol Federasyonu kararıyla amatör lige düşürülmüş ve lige eksi 6 puanla başlama cezası almıştır. Kulüp en son 2009-2010 sezonunda Şırnak Amatör Ligi'nde mücadele etmiş olup, 2010 yılından bu yana Şırnak Amatör Ligi müsabakalarına katılmamaktadır.