Ankara'nın Altındağ ilçesinde, geçmişte Yahudi Mahallesi olarak bilinen İstiklal Mahallesi sınırları içerisinde yer alan Şengül Hamamı, üzerinde bir kitabe bulunmamasına rağmen 15. yüzyılın ikinci yarısına uzanan tarihiyle kentin önemli kültürel miraslarından biridir. Anadolu Beylerbeyi İshak Paşa'nın vekil tayin ettiği Sinan Bey tarafından inşa edilen bu tarihi hamam, Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetindedir. Vakfiye kayıtlarında yer alan bilgilere göre yapı, İshak Paşa'nın daha önceden İnegöl'de inşa ettirdiği imarethanenin giderlerini karşılamak amacıyla kullanılmıştır. Hamam, 1673 yılında dönemin şeyhülislamı Ankaravi Mehmed Emin Efendi'nin emriyle satın alınarak Zincirli Camii'ne vakfedilmiştir.
Şengül Hamamı'nın Mimari Yapısı
Şengül Hamamı, yapıldığı dönemin karakteristik özelliklerini taşıyan tipik bir Osmanlı hamam yapısıdır. Yığma taşıyıcı sistem ile kuzey-güney eksenli olacak şekilde inşa edilen yapının düşey taşıyıcı görevini üstlenen moloz taş duvarları horasan harcı kullanılarak örülmüştür. Katlar arasındaki sınırlarda ve üst örtüye geçiş kısımlarında ahşap hatıllar kullanılmıştır. Yapının örtü elemanları arasında kubbe, tonoz ve çatı yer almaktadır. Hamamın soyunmalık ve ılıklık kısımlarında üst örtü olarak tonoz tercih edilirken, sıcaklık bölümlerinde tuğla ve harç kullanılarak oluşturulmuş kubbe tercih edilmiştir. Çatı ise moloz duvarlar üzerine ahşap kirişlerin oturtulmasıyla inşa edilmiştir. Yapının kömürlük ve külhan bölümleri ise betonarme özellik göstermektedir.
İç Mekan Malzemeleri ve Detayları
Hem erkek hem de kadın kısımları bulunan hamamda, iç mekan malzemesi olarak pencere ve kapı doğramalarında ahşap kullanılmış ve böylece yapı genelinde mimari bir devamlılık yakalanmıştır. Soyunmalık bölümlerinde genel malzeme ahşap olmakla birlikte zeminler seramik ile kaplanmıştır. Yapının geleneksel yıkanma yerlerinde ise malzeme olarak mermer tercih edilmiştir.
Konumu ve Ulaşım Bilgileri
Şengül Hamamı, günümüzde Ankara'nın tarihi ilçesi Altındağ'a bağlı İstiklal Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Osmanlı döneminde Yahudi Mahallesi olarak bilinen bu tarihi bölgedeki konumuyla hamam, Ankara'nın geçmişten günümüze ulaşan tarihi dokusunu ve hamam kültürünü incelemek isteyen ziyaretçiler için önemli bir tarihi duraktır.