Kafkasya Cephesi'nin En Büyük Mücadelesi
Sarıkamış Harekâtı, I. Dünya Savaşı Kafkasya Cephesi'nde 22 Aralık 1914 ile 22 Ocak 1915 tarihleri arasında Osmanlı İmparatorluğu ile Rus İmparatorluğu arasında gerçekleşen son derece dramatik bir askeri girişimdir. Muharebeler; Sarıkamış başta olmak üzere Oltu, Narman, Penek, Horasan, Bardız, Mecingirt, Karaurgan ve Divik çevresinde cereyan etmiştir. Doğu Anadolu kışının erken bastırmasıyla birlikte dondurucu soğuklar, donma vakaları ve tifüs salgını her iki orduda da çatışmalar kadar ağır zayiatlara yol açmıştır.
Lojistik Sorunlar ve Tarihsel Gelişmeler
Kafkas cephesindeki ilk askeri hareketlilik 1 Kasım'da Rus birliklerinin Osmanlı sınırını geçmesiyle başlamıştır. Türk ordusunun I. Dünya Savaşı'ndaki ilk muharebesi olan 1. Köprüköy Muharebesi'nde elde edilen başarı askerlere büyük moral kazandırmıştır. Ancak, Hasan İzzet Paşa'nın 21 Kasım gecesi kar fırtınası altında verdiği 15 kilometrelik geri çekilme kararı inisiyatif üstünlüğünün kaybedilmesine sebep olmuştur. Ordunun durumunu yerinde incelemek üzere Enver Paşa tarafından görevlendirilen Hafız Hakkı Bey, Trabzon ve Erzurum menzil teşkilatındaki aksaklıkları tespit ederek askeri planlamaları etkilemiştir.
Askerî Güçler ve Ağır Kayıplar
Harekât boyunca Enver Paşa, Hafız Hakkı Paşa, Yusuf İzzet Paşa, İhsan Paşa ve Galip Paşa gibi Osmanlı komutanlarının idaresindeki 100.000 kişilik 3. Ordu, General Yudeniç ve Aleksandr Mışlayevski komutasındaki 160.000 kişilik Rus Kafkas Ordusu ile çarpışmıştır. Osmanlı ordusu lojistik taktik hatalar, firar, donma ve salgın hastalıklar sebebiyle mevcudunun yüzde 80'ini (yaklaşık 60.000 asker) kaybederek ağır bir mağlubiyet yaşamıştır. Rus taarruzlarını püskürten Rus ordusu ise donma ve çatışmalarda yaklaşık 20.000 ölü ve 15.000 yaralı vermiştir.
Sarıkamış Ormanları ve Şehitlerin Anısı
Bugün bölgeyi ziyaret edenler için en anlamlı tarihi durakların başında, savaşın en çetin anlarına tanıklık eden Sarıkamış ormanlarındaki Rus siperleri gelmektedir. Vatan topraklarını savunurken canlarını feda eden kahraman askerlerimizin hatırasını ebedileştiren Sarıkamış Harekâtı Anıtı ise bölgenin en saygın ve hüzünlü tarihi simgesi olarak ziyaretçilerini ağırlamaktadır.