Şamhi Kalesi (Gürcüce: შამხის ციხე), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı ve eski adı Şamhi olan Özdere mahallesinin Yukarı mahallesinde yer alan, Orta Çağ'da Gürcülerden kalma tarihi bir kaledir. Yapı, ulaşımı oldukça zor olan kayalık bir tepede konumlanmış olup Özdere merkezinin yaklaşık 1,3 kilometre kuzeydoğusunda, deniz seviyesinden 2.040 metre yükseklikte bulunmaktadır.
Kalenin Tarihçesi
Şamhi Kalesi'nin de içinde bulunduğu Tao coğrafyası, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Osmanlı İmparatorluğu bu bölgeyi 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiş ve kale de bu dönemde Osmanlı idaresine geçmiştir. Sarp kayalıklar üzerinde yükselen bu yapı, arkeoloji ve tarih dünyasına ilk kez 2016 yılında bir Gürcü araştırma grubu tarafından yapılan incelemeler neticesinde tanımlanmıştır.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
Gürcü mimari üslubuyla inşa edilmiş olan Şamhi Kalesi, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcı kullanılarak kaya üzerinde inşa edilmiştir. 25×12 metre boyutlarında oldukça küçük bir plana sahip olan yapının sur duvarları, üzerinde konumlandığı kayanın doğal sınır hatlarını takip edecek şekilde örülmüştür. Kalenin günümüze ulaşan sur duvarlarının yüksekliği 6 metreyi bulmaktadır.
Günümüze Ulaşan Kalıntılar
Yapılan araştırmalarda kaleden günümüze iki katlı bir kale kapısı ile bir kule kalıntısının ulaştığı tespit edilmiştir. Kalenin orta kısmında büyük bir su sarnıcı yer almaktadır. Ayrıca, kule yapısının içerisinde de birkaç pencere açıklığı ile birlikte daha küçük boyutlu bir su sarnıcının varlığı belirlenmiştir.