Pirot Höyük ya da diğer adıyla İkiz Höyük, Malatya ilinin yaklaşık 42 km doğusunda, Kale ilçesindeki Kıyıcak (pirot ya da pirut) köyünün hemen yakınında yer alan bir höyüktür. Tarihi yerleşim, günümüzde Karakaya Baraj Gölü suları altında kalmıştır.
Araştırma ve Kazı Çalışmaları
Höyük üzerinde H. H. Von der Osten (1929), K. Ökten (1947), P. Meriggi (1962) ve Mehmet Özdoğan (1977) gibi bilim insanları tarafından çeşitli araştırmalar yürütülmüştür. Yerleşmedeki sistemli kazı çalışmaları ise 1978 ve 1980-83 yıllarında Özgen Karaca başkanlığında gerçekleştirilmiştir.
Tarihsel Tabakalar
Kazılarda en üstten itibaren Bizans / Orta Çağ (I. ve II. tabakalar), Demir Çağı (III. tabaka), MÖ 2. binyıl (IV. ve V. tabakalar), Erken Tunç Çağı (VI. ve X. tabakalar) ve Geç Kalkolitik Çağ (XI. ve XII. tabakalar) tespit edilmiştir. Daha derinlerde yer alan XIII. ve XIV. tabakalar Obeyd Kültürü'ne ait buluntular sunmaktadır. XIII. tabaka tamamen Obeyd yerleşimi iken, XIV. tabaka Halaf Kültürü'nden Obeyd Kültürü'ne geçiş evresi olarak görülür. En eski yerleşim olan XV. tabakada ise sadece Halaf malları bulunmuş ve buraya ilk yerleşenlerin Halaf Kültürü'nden bir topluluk olduğu kabul edilmiştir.
Önemli Keşifler ve Buluntular
III. yapı katındaki kazılarda, Hitit Dönemi'nden kalma duvarlardan yararlanıldığı, evlerin iki katlı inşa edildiği ve ikinci kat tabanının kütüklerden yapıldığı anlaşılmıştır. Bu yerleşimin çok şiddetli bir yangınla tahrip olarak terk edildiği ve Demir Çağı mimarisinin zarar gördüğü saptanmıştır. Ayrıca kerpiç sıvalar üzerinde kırmızı boyayla yapılmış duvar resimleri, Obeyd Kültürü'nün Anadolu'daki izleri olarak açığa çıkarılmıştır. XIII. tabakada ise taban altına gömülmüş, bebeklerin defnedilmesinde kullanılan sekiz adet çömlek mezar keşfedilmiştir.