Pertek Kalesi, Tunceli ilinin Pertek ilçesinde konumlanan tarihi bir yapıdır. Keban Baraj Gölü inşa edilmeden önce Murat Nehri'nin kıyısında, sivri bir kayanın ucunda yer alan kale, günümüzde göl sularının yükselmesiyle birlikte etrafı sularla çevrili bir ada görünümüne kavuşmuştur. Yapının içerisinde tarihi bir sarnıç da mevcuttur.
Kalenin Tarihsel Kökeni ve Önemi
Kalenin muhtemelen Urartular döneminde yapıldığı düşünülmektedir. İtalyan arkeolog Roberto Dan'ın yaptığı incelemelere göre, kale belirgin Urartu kaya işleme özelliklerini sergilemektedir. Araştırmacılar, kalenin özellikle bölgedeki bakır madenleri başta olmak üzere yakındaki madenlerin kontrolünü sağlamak amacıyla inşa edildiğini belirtmektedir.
Mengücekliler ve Osmanlı Dönemi İzleri
Tarih boyunca farklı medeniyetlerin hakimiyetine giren kalede, 1071 yılından sonra yöreye hakim olan Mengücekliler döneminin de izleri görülmektedir. Kalenin çevresinde bulunan çinili odaların Mengücekliler tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır. Kale, ilerleyen dönemlerde Osmanlı İmparatorluğu döneminde kapsamlı bir onarımdan geçirilmiştir. Bu onarım sırasında, daha önce kalede yer alan karakuş heykeli kaldırılarak yerine Arapça bir kitabe yerleştirilmiştir.
İsminin Etnolojik Kökeni
Kalenin adını aldığı Pertek ismi Ermenice kökenlidir. Ermenice "Բերդակ" (Berdak) kelimesinden gelen bu isim, "kale" anlamına gelen "բերd" (berd) kelimesinin küçültme halidir.