Pertavani Kalesi'nin Tarihçesi
Pertavani Kalesi (Pertevani Kalesi veya Gökdağ Kalesi olarak da bilinir), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı Gökdağ (Pertavani) köyünde yer alan ve Orta Çağ'da Gürcülerden kalmış olan bir kaledir. Kalenin ve köyün yer aldığı Tao bölgesi, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar bu bölgeyi Gürcülerden ele geçirmiştir. Kalenin yapısal özellikleri de yapının Orta Çağ'dan kaldığını göstermektedir.
Kalenin Konumu ve Stratejik Önemi
Pertavani Kalesi, Narman kasabasının 4 kilometre uzağında, Gökdağ köyünün ise 1 kilometre kuzeybatısında yer almaktadır. Doğal bir tepe üzerinde inşa edilen kale, Narman-Erzurum karayolunu kontrol altında tutan stratejik bir konuma sahiptir.
Mimari ve Yapısal Özellikleri
Kale, moloz taşlarla harç kullanılarak inşa edilmiş olup, planı üzerinde bulunduğu ana kayanın doğal yapısına uygun olarak tasarlanmıştır. Kuzey-güney doğrultusunda uzanan kale iki bölümden oluşmaktadır. Kalenin iç kısmı 21x7 metre ebatlarındadır. Savunmayı artırmak amacıyla kalenin batı kısmı ikinci bir surla güçlendirilmiştir. Bu sur duvarlarının iç bölümünde ise kvevri veya pitos olarak adlandırılan, biri hariç tamamı parçalanmış halde bulunan toprak kaplar tespit edilmiştir.
Tarihsel Nüfus Kayıtları
Pertavani köyünde 1835 yılında yapılan nüfus sayımına göre 8 hanede 31 erkek nüfus kaydedilmiştir. Bu kayıtlar, köyün 19. yüzyılda küçük bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir.