Genel Bilgiler ve Tarihçe
İstanbul'un Arnavutköy ilçesinde yer alan Osmanlı Camii, Horasan şeklinde 1595 yılında inşa edilmiş tarihi bir yapıdır. Özgün mimarı bilinmeyen bu yapının, bölgeye Rumların yerleşmesiyle birlikte kilise olarak yapıldığı düşünülmektedir. Yüzyıllar boyunca bu statüsünü koruyan yapı, 1991 yılında Anıtlar Genel Müdürlüğünden alınan resmi izin doğrultusunda cami olarak ibadete açılmıştır.
Mimari Yapı ve Yerleşim Detayları
Yapı; İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, Merkez Mahallesi, F21D 10b 2d pafta, 373 parsel üzerinde, 1464 m²'lik bir arsa alanı içinde konumlanmaktadır. Günümüzde tek katlı, kaba yönü taş örgülü bir mimariye sahip olan caminin çatısı marsilya kiremiti ile kaplıdır ve tek şerefeli betonarme bir minaresi bulunmaktadır. Cami avlusuna Akşemsettin Caddesi ve Yıldırım Beyazıt Caddesi olmak üzere iki farklı yoldan giriş sağlanmaktadır. Akşemsettin Caddesi tarafındaki kapıdan merdivenlerle inilerek ulaşılan avlunun sol tarafında sonradan inşa edildiği bilinen şadırvan, tuvaletler ve çay ocağı gibi alanlar mevcuttur. Caminin kendisi ise batı (ön), güney (sağ yan) ve kuzey (sol yan) cephelerinde yer alan toplam üç adet giriş kapısına sahiptir.
Camiye Dönüştürülme Süreci ve İç Mekan Düzenlemeleri
Yapının camiye çevrilmesi cemaatin yardımları ve iş birliğiyle gerçekleştirilmiştir. Dönüşüm esnasında kiliseyle ilgili bölümler ya yıkılmış ya da cami mimarisine uygun şekilde yeniden düzenlenmiştir. Kilise dönemine ait oval şeklindeki papaz bölümünün önüne duvar çekilerek buraya imamın vaaz verdiği kürsü yapılmıştır. Bu duvara eklenen kapıyla iç kısım organize edilerek imamın giysi değiştirme odası hazırlanmıştır. Kıbleye bakan tarafa ise bir kaldırım yüksekliğinde zemin yapılarak imamın namaz kıldırdığı mihrap inşa edilmiştir. Bahçe girişinde bulunan eski tuvaletler yıkılarak yerine bahçe girişi kazandırılmış, bahçenin yıkık duvarları cemaat desteğiyle onarılmış veya baştan inşa edilmiştir. Caminin temelden yapılan betonarme minaresi ise Salcano bisiklet fabrikası tarafından yaptırılmıştır.
Restorasyon ve Güçlendirme Çalışmaları
Osmanlı Camii'nin iç kısmı ve minaresi 2006 yılında yeniden düzenlenmiş, bazı bölümlerine eklemeler yapılarak boyanmıştır. Yapının güçlendirilmesi, İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesinden Y. İnşaat Mühendisi Prof. Dr. Feridun Çılı tarafından hazırlanan taşıyıcı sistem raporuna uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Rapordaki bulgular doğrultusunda, yapının kuzey ve güney hatlarında oluşan çatlaklara ve ayrılmalara karşı, saçak kotunda duvar üzerine paslanmaz hatıl detayı uygulanmıştır. Duvarlardaki çatlaklara ise genişliklerine göre müdahale edilerek özgün harç karışımına uygun enjeksiyon verilmiştir.