İstanbul Havalimanı: Türkiye'nin Dünyaya Açılan Dev Kapısı
İstanbul Havalimanı (IATA: IST, ICAO: LTFM), Türkiye'nin İstanbul ilinde hizmet veren uluslararası havalimanıdır. Şehir merkezinin 35 km kuzeybatısında, Arnavutköy ilçesi sınırlarında yer alan İmrahor-Tayakadın-Yeniköy mevkiindedir. Havalimanının sahibi Devlet Hava Meydanları İşletmesi iken, işletmecisi İGA İstanbul Havalimanı İşletmesi A.Ş.'dir. 29 Ekim 2018'de hizmete giren İstanbul Havalimanı, 6 Nisan 2019'da Atatürk Havalimanı'nın ticari uçuşlara kapatılmasıyla bu havalimanına ait olan IST kodunu almış ve Türk Hava Yolları'nın ana bağlantı merkezi (hub) haline gelmiştir.
Avrupa'nın ve Türkiye'nin En İşlek Ulaşım Üssü
İstanbul Havalimanı, 2024 yılında 80.430.740 yolcu ve 517.263 uçak trafiğine ev sahipliği yapmıştır. Kargo trafiği bakımından ise 2.038.768 ton ile Türkiye'deki havalimanları arasında ilk sıradadır. 2020-2022 yıllarında yolcu trafiğine göre Avrupa'nın en işlek havalimanı olan İstanbul Havalimanı, 2023'ten beri Heathrow Havalimanı'nın ardından ikinci sırada yer almaktadır. 2025 Nisan itibarıyla 111 havayolunun uçtuğu tesis, tüm etapları tamamlandığında yıllık 200 milyon yolcuya çıkarılabilen kapasitesi, 2 terminali ve birbirinden bağımsız altı pisti ile hizmet verebilecek şekilde tasarlanmıştır.
Tarihi İhale ve Yatırım Süreci
İstanbul Atatürk Havalimanı'nın yoğunluğu ve kapasite yetersizliği üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla yeni bir havalimanı inşasına karar verilmiştir. 3 Mayis 2013'te yapılan ihaleyi, cumhuriyet tarihinin en yüksek teklifi olan 22,152 milyar euro bedelle Cengiz, Mapa, Limak, Kolin, Kalyon Ortak Girişim Grubu (OGG) kazanmıştır. 25 yıllık işletme süresinin sabitlendiği projenin temeli 7 Haziran 2014 tarihinde atılmıştır. İGA'nın 2022 yılı itibarıyla ortaklık yapısı %55 Kalyon Havacılık ve İnşaat A.Ş. ile %45 Cengiz İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. şeklindedir. İnşaat süreci, ÇED raporuna göre ormanlık alanların ve sulak alan özelliklerini yitirecek göllerin ekolojik sisteme zarar vereceği endişesiyle eleştirilmiştir.
Üstün Teknik Özellikler ve Özgün Mimari
Yap-İşlet-Devret (YİD) usulünde 4 etap halinde planlanan havalimanının Faz 1a aşamasında, yaklaşık 1,4 milyon metrekarelik kullanım alanı ile tek çatı altında dünyanın en büyük terminal binası inşa edilmiştir. İtalyan tasarım firması Pininfarina tarafından İstanbul ve lale figüründen esinlenerek tasarlanan 90 metre yüksekliğindeki Hava Trafik Kontrol Kulesi projenin sembol unsurlarındandır. Ayrıca CATIIIb operasyon özelliğinde pistler, 18.000 araçlık katlı otopark, VIP terminali, yüksek kapasiteli kargo tesisleri ve gelişmiş yüzey hareketleri rehber ve kontrol sistemi (A-SMGCS) gibi yüksek teknolojik imkanlar ilk fazda devreye alınmıştır. İlerleyen fazlarda ise ek pistler ve 30 milyon yolcu kapasiteli ikinci bir terminal binası eklenmesi planlanmaktadır.