Örme Dikilitaş'ın Tarihi ve Yapısı
Örme Dikilitaş (Konstantin Dikilitaşı), İstanbul Sultanahmet Meydanı'nın güney tarafında, Sultanahmet Camii'nin batısında, Theodosius Dikilitaşı ve Yılanlı Sütun'un hemen yanında yer alan görkemli bir anıttır. Kaba kesilmiş taştan inşa edilmiş olan bu tarihi dikilitaşın yüksekliği 32 metredir (105 ft). Anıtın ilk yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, I. Konstantin (MS 324-337) veya I. Teodosius (MS 379-395) dönemlerinde inşa edildiği tahmin edilmektedir.
Restorasyon Süreci ve Çalınan Tunç Levhalar
Anıt, 10. yüzyılda VII. Konstantinos tarafından tamir ettirilmesinin ardından onun ismiyle anılmaya başlamıştır. O tarihlerde dikilitaşın gövdesi, VII. Konstantinos'un dedesi I. Basileios'un zaferlerini resmeden yaldızlı tunç plakalarla kaplıydı ve üzerinde bir küre bulunmaktaydı. Ancak söylentilere göre Dördüncü Haçlı Seferi sırasında bu yaldızlı tunç plakalar haçlılar tarafından çalınmış ve eritilmiştir. Sütunun kaidesindeki deliklerden eskiden mermerle kaplı olduğu anlaşılmakla birlikte, 1574 tarihli Freshfield Albümündeki çizimde sütunun üzerinde hiçbir levha bulunmadığı görülmektedir.
Osmanlı Dönemi ve Arkeolojik Keşifler
Çok sayıda Osmanlı minyatüründe rastlanan anıt, At Meydanı'nda talim yapan yeniçerilerin tırmanarak çevikliklerini sergilediği bir yer olmuştur. İstanbul'da antik metinleri aramakla görevlendirilen Fransız bilim insanı Pierre Gilles (1544-1547) yapı hakkında detaylı bilgiler vermiştir. Sultanahmet Camii'nin yapımı sırasında yükselen toprak seviyesi yüzünden çukurda kalan dikilitaşın etrafı, Kırım Savaşı sırasında 1856'da Charles Newton tarafından gerçekleştirilen kazı çalışmalarıyla açılarak yeniden gün yüzüne çıkarılmıştır.
Kaidedeki Tarihi Yazıt
Dikilitaş'ın VII. Konstantin tarafından onarılmasının anısına kaidesine işlenen yazıt şu şekildedir: "Bu dört köşeli heybetli ve harika anıt, zamanla harap olmuşken, şimdi İmparator Kostantinos ile devletin şanı olan oğlu Romanos tarafından önceki görüntüsüne nispetle daha iyi duruma getirildi. Rodos kolosusu harikulade idi, bu bronz anıt ise hayranlık yaratmaktadır."