Doğu Anadolu Bölgesi’nin yüksek rakımlı coğrafyasında yer alan Öndül, Ağrı ilinin Tutak ilçesine bağlı tarihi geçmişi ve coğrafi konumuyla dikkat çeken özgün bir yerleşim yeridir. Deniz seviyesinden tam 1907 metre yükseklikte konumlanan bu köy, bölgenin tipik yüksek yayla karakteristiğini yansıtmaktadır.
Öndül Köyü'nün Tarihçesi ve Kökeni
Köyün geçmiş kayıtlarına bakıldığında adının zaman içinde değişime uğradığı görülmektedir. 1928 yılına ait tarihi kayıtlarda köyün eski adı Kurmanci dilinde "yayla" anlamına gelen Zozan olarak geçmektedir. 1946 yılındaki resmi kayıtlarda ise yerleşim yerinin ismi Zozankomu olarak güncellenmiştir. Günümüzde ise köy resmi olarak Öndül ismiyle anılmaktadır.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım Bilgileri
Yüksek rakımlı yapısıyla temiz bir dağ havasına sahip olan Öndül, bağlı bulunduğu Ağrı il merkezine 61 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Yerel idari merkez olan Tutak ilçe merkezine olan mesafesi ise yaklaşık 21 kilometredir. Köye ulaşım Doğu Anadolu'nun bu engebeli ve dağlık coğrafi şartlarında sağlanmaktadır.
Nüfus Yapısı ve İdari Yönetim
Öndül köyü idari olarak muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilmektedir. Köyün nüfus dinamikleri yıllar içerisinde dalgalanmalar göstermiştir. 1965 yılında 110 kişi olan nüfus, 1985'te 193'e yükselmiş, 1990 yılında 198 ve 2000 yılında 197 kişi ile zirve noktalarına ulaşmıştır. Son yıllarda ise nüfusta kademeli bir düşüş izlenmiş olup; 2022 yılında 117, 2023 yılında 105 ve son olarak 2024 yılı verilerine göre köyde 106 kişi yaşamaktadır.