Nevşehir'in Köklü Tarihi ve İsim Serüveni
Nevşehir, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan ve tarihi derinlikleriyle öne çıkan bir kent merkezidir. Antik dönemdeki ismi Nissa olan ve Yunancada "Yeni Şehir" anlamına gelen Neapolis adıyla anılan kent, Selçuklu döneminde fethedilerek Muşkara ismini almıştır. 18 evlik küçük bir köy olarak Ürgüp'e bağlı olan Muşkara, "sağlam yapılı" anlamına gelmektedir. Tarihçi Charles Texier'e göre, 12. yüzyıl sonlarına doğru Selçuklular döneminde Nissa şehri halkı yavaş yavaş göç ederek Muşkara'ya yerleşmiştir.
Damat İbrahim Paşa Dönemi ve Modern Nevşehir'in Doğuşu
Osmanlılar döneminde Muşkara, büyük bir imar faaliyetiyle adeta yeniden doğmuştur. IV. Mehmet'in oğlu Şehzade III. Ahmet'in sır katibi olan Muşkaralı İbrahim, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa olarak sadrazamlığa getirildiğinde doğduğu topraklarda kapsamlı bayındırlık hareketleri başlatmıştır. Bölgede imaretler, camiler, medreseler, hamamlar ve çeşmeler inşa ettirerek kalkınmayı hızlandırmıştır. Kente Farsçada "Yeni Şehir" anlamına gelen Nevşehir ismini veren de kendisidir. Uzun yıllar Niğde'ye bağlı bir ilçe olan Nevşehir, 20 Temmuz 1954 tarihinde 6429 sayılı yasa ile il statüsü kazanmıştır.
Kayaşehir ve Bölgenin Eşsiz Turistik Zenginlikleri
Şehir merkezinin en dikkat çekici turistik alanlarından biri, toplamda yaklaşık 437.400 metrekarelik devasa bir alanı kaplayan Kayaşehir'dir. Kale etrafındaki 123.000 metrekarelik kaya oyma yamaç yerleşiminde geçmişi 6. yüzyıla kadar uzanan bir manastır ile 1215-1217 yıllarına (13. yüzyılın ilk çeyreği) tarihlenen bir Bizans dönemi kaya kilisesi keşfedilmiştir. Ziyaretçiler bu alanda çok katlı mezarları, kamusal alanları, dini ritüel ve tören/toplantı alanlarını, günlük yaşam mekanlarını, iş atölyelerini, kilit taşlarıyla desteklenmiş geçitleri, su tünellerini, bezirhaneleri ve at ahırlarını görebilirler.
Görülmeye Değer Tarihi Yapılar ve Coğrafi Yapı
Ortalama 1.194 metre deniz seviyesinden yüksekliğe sahip olan kent merkezinde, Kayaşehir'in yanı sıra adını alt kısmındaki Kaya Mescit'ten alan Kaya Cami, Kara Cami ve Damat İbrahim Paşa Külliyesi gibi kıymetli yapılar bulunur. Ayrıca Nevşehir Kalesi, Kurşunlu Cami, Meryem Ana Kilisesi ve Eski Rum Hamamı da kentin zengin tarihi dokusunu yansıtan diğer önemli eserler arasında yer almaktadır.