İstanbul'un köklü tarihi semtlerinden Üsküdar'ın Sultantepe Mahallesi'nde yer alan Müderris Abdülbaki Efendi Camii (veya bilinen diğer adıyla Baki Efendi Camii), Osmanlı İmparatorluğu döneminden günümüze ulaşmış kıymetli bir tarihi ibadethanedir. Çevresindeki modern apartmanların arasında varlığını sürdüren bu tarihi yapı, 2008 yılındaki idari düzenlemelere kadar Hacı Hesna Hatun Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktaydı. Cami, mimari yapısı ve konumu itibarıyla Hacı Hesna Hatun Camii'ne son derece yakın bir mesafede bulunmaktadır.
Caminin Tarihçesi ve Banisi Müderris Abdülbaki Efendi
Bu eşsiz tarihi yapının inşası, 17. yüzyılın ortalarına, yani 1644 yılına dayanmaktadır. Cami, Aziz Mahmud Hüdayi'nin damadı ve Tiryaki Hasan Paşa'nın oğlu olan, aynı zamanda İzmir ve Halep kadılığı görevlerini yürütmüş seçkin devlet adamı Müderris Abdülbaki Efendi tarafından yaptırılmıştır. Yapımına 1644 yılında başlanan cami, yine aynı yıl içerisinde tamamlanarak ibadete açılmıştır. Caminin banisi olan Müderris Abdülbaki Efendi, 1659 yılında vefat etmiş ve caminin mihrap önündeki alana defnedilmiştir.
Mimari Yapısı ve Zaman İçindeki Dönüşümü
Geleneksel Osmanlı mimarisi tarzında özgün bir planla inşa edilen Müderris Abdülbaki Efendi Camii, başlangıçta bir cami binası olarak tasarlanmıştır. Zaman içerisinde ihtiyaca binaen genişletilerek yapıya hazire, meşruta ve mektep gibi bölümler eklenmiştir. Yıllar boyunca harap hale gelen cami, tarihi süreç içerisinde iki büyük onarım görmüştür. İlk kapsamlı onarımı 1877 yılında gerçekleştirilen yapı, 1965 yılında yapılan ikinci bir restorasyonla yeniden ayağa kaldırılmıştır.
Cami Haziresi ve Günümüzdeki Durumu
Müderris Abdülbaki Efendi Camii'nin bahçesinde yer alan tarihi hazire, caminin banisinin ve diğer önemli şahsiyetlerin kabirlerine ev sahipliği yapmaktadır. Burada medfun bulunan en önemli kişi, şüphesiz 1659 yılında vefat eden ve caminin yapımına öncülük eden Müderris Abdülbaki Efendi'dir. Günümüzde apartmanlar arasında kalmış olsa da tarihi önemini korumaya devam eden bu eşsiz Osmanlı mirası, Üsküdar'ın sokaklarında geçmişin sessiz tanıklığını yapmaktadır.