Kars'ın Tarihi Demiryolu Köyü: Mezra
Doğu Anadolu Bölgesi'nin kendine has dokusuna sahip şehirlerinden Kars'ın Merkez ilçesine bağlı olan Mezra Köyü, hem tarihi geçmişi hem de coğrafi konumuyla dikkat çeken özel bir yerleşim alanıdır. Deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte konumlanan köy, bölgenin karakteristik coğrafyasını ve iklimini en yalın haliyle yansıtmaktadır.
Zengin Tarihsel Geçmiş ve İsim Kökeni
Köyün tarih sahnesindeki kayıtları oldukça köklüdür. 1902 yılındaki tarihi kayıtlara göre köyün eski adı Matsrik olarak geçmektedir ve bu isim Türkçede "mezra" anlamına gelmektedir. Yerleşim yeri, 1928 yılından bu yana ise resmi olarak "Mezra" adını taşımaktadır. Bölgenin Rus işgali altında olduğu dönemde, 1886 yılında gerçekleştirilen nüfus sayımında köy, Matsra (Мацра) adıyla kaydedilmiştir. Söz konusu dönemdeki sayım kayıtlarına göre köyde tamamı Ermenilerden oluşan 539 kişilik bir nüfus yaşamaktaydı.
Ulaşım ve Kars-Ermenistan Demiryolu Hattı
Kars il merkezine 15 kilometrelik bir mesafede yer alan Mezra Köyü, lojistik açıdan son derece stratejik bir konuma sahiptir. Köyün en önemli özelliklerinden biri, Kars-Ermenistan (Kars-Akyaka) demiryolu hattı üzerinde aktif bir istasyona sahip olmasıdır. Bu tarihi demiryolu bağlantısı, köyün bölgedeki ulaşım ağında ve seyahat rotalarında ayrıcalıklı bir konum elde etmesini sağlamaktadır.
Yıllara Göre Demografik Değişim
Mezra Köyü'nün nüfusu yıllar içerisinde belirgin bir değişim göstermiştir. Geçmiş yıllarda oldukça kalabalık bir nüfusa ev sahipliği yapan köyde, 1985 yılında 1.009 kişi yaşarken bu sayı 1990 yılında 896'ya, 2000 yılında ise 612'ye gerilemiştir. Son yıllardaki verilere bakıldığında ise köy nüfusu 2010 yılında 549, 2020 yılında 405 ve en son 2022 yılı verilerine göre 385 kişi olarak kaydedilmiştir.