Mesudiye Zırhlısı, Osmanlı donanması için 1871-1875 yılları arasında İngiltere'deki Thames Ironworks tersanesinde inşa edilmiş, döneminin en büyük iki merkezî bataryalı zırhlı korvetinden biridir. Edward Reed tarafından Birleşik Krallık zırhlısı HMS Hercules temel alınarak tasarlanan bu görkemli gemi, 28 Ekim 1874'te denize indirilmiş ve Aralık 1875'te göreve başlamıştır. İlk inşa edildiği dönemde 8.938 metrik ton deplasmana, 101,02 metre uzunluğa ve 17,98 metre genişliğe sahip olan Mesudiye, demir gövdesi ve burun kısmında yer alan mahmuzu ile Osmanlı deniz gücünün önemli bir simgesi olmuştur.
Teknik Özellikleri ve Ateş Gücü
Zırhlının ilk dönemdeki gücü, kömürle çalışan sekiz adet kutu kazandan beslenen tek bir yatay, iki silindirli bileşik buhar motorundan sağlanmaktaydı. Bu sistem gemiyi saatte 13,7 deniz mili hıza ulaştırabiliyordu; ancak yıllar süren bakımsızlık nedeniyle bu hız 1884 yılında saatte 10 deniz miline kadar düşmüştü. Geminin ana silah gücünü, tamamı merkezî bir zırhlı bataryaya monte edilmiş on iki adet RML 10 inç 18 tonluk top oluşturuyordu. Üst güvertesinde ise üç adet RML 7 inçlik top bulunmaktaydı. Zırh koruması ise makine ve mühimmat odalarının bulunduğu orta kısımda maksimum 305 mm kalınlığa ulaşan demir plakalardan oluşmaktaydı.
Cenova'da Modernizasyon ve Yeniden İnşa Süreci
93 Harbi (1877-1878) sonrasında donanmanın Haliç'e çekilmesiyle uzun yıllar hareketsiz kalan ve yıpranan Mesudiye, 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı sonrasında kapsamlı bir modernizasyon programına dahil edildi. Ocak 1899'da Cenova'daki Gio. Ansaldo & C. tersanesine gönderilen zırhlı, burada ön dretnot tasarımına benzer şekilde radikal bir biçimde yeniden inşa edildi. Yeniden inşa sürecinde geminin performansı artırılarak yeni bir tahrik sistemi kuruldu ve hızı saatte 17 deniz miline çıkarıldı. Silah donanımı da modernize edilerek elden geçirildi; ancak planlanan 230 mm'lik taret topları hiçbir zaman monte edilemedi.
Çanakkale Boğazı Savunması ve Nara Burnu'ndaki Hazin Akıbet
I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte Mesudiye, taşıdığı büyük ateş gücü sebebiyle Çanakkale Boğazı girişindeki mayın tarlalarını korumak ve karadaki istihkâmlara yardımcı olmak amacıyla yüzer tabya olarak Nara Burnu, Sarısığılar mevkiinde sığ suda demirlendi. Ancak 13 Aralık 1914 sabahı, teğmen Norman Douglas Holbrook komutasındaki Birleşik Krallık denizaltısı HMS B11 mayın tarlalarını aşarak Mesudiye'yi torpidoladı. 598 kişilik mürettebattan 10 subay ve 15 erin şehit olduğu bu saldırı sonucunda batan geminin silahlarının büyük bir kısmı kurtarılarak Çanakkale Boğazı savunmasında kullanılmak üzere karaya taşındı. Bu silahlarla kurulan ve geminin anısına "Mesudiye Tabyası" adı verilen batarya, Mart 1915'te Çanakkale Boğazı'nı geçmeye çalışan Fransız zırhlısı Bouvet'nin batırılmasına önemli bir katkı sağladı.