İzmir'in Raylı Ulaşım Can Damarı: M1 Metro Hattı
M1 (Narlıdere Kaymakamlık – Evka 3) Metro Hattı, İzmir Metrosu'nun batıda Narlıdere Kaymakamlık ile doğuda Evka 3 istasyonları arasında hizmet veren 27 kilometre uzunluğundaki tek aktif hafif raylı metro hattıdır. Toplamda yirmi dört işletmede istasyonu bulunan metro hattı, İzmir Büyükşehir Belediyesi mülkiyetinde olup İzmir Metro A.Ş. tarafından işletilmektedir. Standart hat açıklığına ve 750 V DA üçüncü ray elektrik sistemine sahip olan hatta trenler saatte 80 kilometre hıza ulaşabilmekte ve tüm hattaki yolculuk süresi yaklaşık 47 dakika sürmektedir.
M1 Hattının Tarihçesi ve İlk Aşamaları
İzmir Metrosu'nun ilk hattı olan M1 hattının inşaatı Eylül 1992'de sondaj çalışmalarıyla başlamış, hattın temeli ise Aralık 1994'te atılmıştır. Hattın Üçyol ile Bornova arasındaki 12 kilometre uzunluğundaki ve on istasyondan oluşan ilk aşaması 22 Mayıs 2000 tarihinde hizmete girmiştir. Sonraki yıllarda hattın doğu ve batı akslarında genişletme çalışmaları yürütülmüştür. Doğu aksında yer alan Ege Üniversitesi ve Evka 3 istasyonları 30 Mart 2012'de açılmıştır. Batı aksında ise İzmirspor ve Hatay istasyonları 29 Aralık 2012'de, Göztepe istasyonu 25 Mart 2014'te, Poligon ve Fahrettin Altay istasyonları ise 27 Temmuz 2014'te hizmete alınmıştır. Bu bölgede yapılması planlanan Güzelyalı istasyonu ise yer altı deresi nedeniyle projeden çıkarılmıştır.
Narlıdere Genişletmesi ve Güncel Durum
M1 hattının batı aksındaki en büyük genişletme projesi olan Fahrettin Altay – Narlıdere Kaymakamlık etabı, 9 Haziran 2018'de başlamıştır. Derin tünel yöntemiyle yer altında inşa edilen ve yaklaşık 287 milyon euroya mal olan 7,2 kilometrelik bu hattın Fahrettin Altay – 100. Yıl Cumhuriyet Şehitlik arasındaki istasyonları 24 Şubat 2024'te, son istasyonu olan Narlıdere Kaymakamlık ise 4 Mart 2024'te tamamlanarak işletmeye açılmıştır. Gelecekte hattın doğuda Bornova Merkez'e, batıda ise Güzelbahçe ve Urla Zeytinalanı'na uzatılarak 12 istasyon daha eklenmesi planlanmaktadır.
İstasyon Yapıları ve Aktarma Olanakları
M1 hattı üzerindeki yirmi dört istasyonun tamamı engelli erişimine uygun olarak inşa edilmiştir. İstasyonların mimari yapıları bulundukları konuma göre farklılık göstermektedir; Bölge, Halkapınar ve Sanayi istasyonları hemzemin, Hilal ve Stadyum istasyonları viyadük üzerinde, Bornova istasyonu yarma tünelde, diğer tüm istasyonlar ise yer altında konumlandırılmıştır. Hat, geniş bir aktarma ağına sahiptir. Basmane istasyonundan TCDD Taşımacılık trenlerine; Halkapınar ve Hilal istasyonlarından İZBAN banliyö hattına; Bornova, Evka 3, Fahrettin Altay, Halkapınar, Konak ve Üçyol istasyonlarından ESHOT ve İZULAŞ otobüslerine; Konak istasyonundan İZDENİZ vapurlarına; Çankaya, Fahrettin Altay, Halkapınar ve Konak istasyonlarından ise T2 tramvay hattına kolaylıkla aktarma yapılabilmektedir.