Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir köy olan Kumlukıyı, Doğu Anadolu Bölgesi'nin coğrafi özelliklerini yansıtan sakin bir yerleşim yeridir. Deniz seviyesinden 1532 metre rakımda yer alan köy, doğası ve tarihi geçmişiyle bölgenin önemli yerleşimlerindendir.
Kumlukıyı Köyünün Tarihçesi
Köyün tarihi kayıtları incelendiğinde oldukça köklü bir geçmişe sahip olduğu görülmektedir. 1928 yılı kayıtlarında köyün eski adı, Kurmanci dilinde "Aner kilisesi" anlamına gelen Deriki Anér olarak geçmektedir. Bu tarihi adlandırma köyün geçmişteki kültürel çeşitliliğine ışık tutmaktadır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Kumlukıyı Köyü, Muş il merkezine 86 km, bağlı olduğu Varto ilçe merkezine ise 38 km uzaklıktadır. Ulaşım Varto ilçe merkezi üzerinden sağlanmakta olup, köy yüksek rakımlı Doğu Anadolu coğrafyasının tüm özelliklerini bünyesinde barındırır.
Yıllara Göre Nüfus Yapısı
Köyün nüfusu zaman içerisinde dalgalı bir seyir izlemiştir. Nüfus sayım verilerine göre 1965 yılında 226 olan nüfus, 1990 yılında 560 kişiye kadar yükselmiştir. Sonraki yıllarda azalış gösteren nüfus; 2000 yılında 393, 2010 yılında 390 ve en son 2022 yılı verilerine göre 260 kişi olarak güncelliğini korumaktadır.