Mardin'in tarihi dokusunu ve kültürel zenginliğini barındıran yerleşim yerlerinden biri olan Kumlu, ilin Artuklu ilçesine bağlı tarihi bir mahalledir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin coğrafi sınırları içerisinde yer alan Kumlu, hem geçmişten günümüze taşıdığı isim kökenleriyle hem de bölgedeki konumuyla dikkat çeken kırsal yerleşim yerleri arasında yer almaktadır.
Kumlu'nun Tarihsel Kökenleri
Kumlu mahallesinin geçmişi, bölgedeki eski arşiv ve yerleşim kayıtlarına dayanmaktadır. Tarihsel belgelere göre mahallenin adı, 1526 ve 1924 yılı kayıtlarında Dikûk olarak geçmektedir. Sevan Nişanyan'ın "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri" çalışmalarında yer alan bu bilgi, mahallenin köklü bir geçmişe sahip olduğunu ve yüzyıllar boyunca bu adla anıldığını göstermektedir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Güneydoğu Anadolu'nun karakteristik coğrafi yapısını taşıyan Kumlu, Mardin il merkezine 27 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Coğrafi koordinatları 37°10′20″ Kuzey ve 40°44′07″ Doğu (37.1722° K, 40.7353° D) olan yerleşim birimi, çevre yolları ve konumu itibarıyla Mardin genelindeki ulaşım ağının kırsal bir parçasıdır.
Nüfus Yapısı ve Gelişimi
Kumlu mahallesinin nüfus yapısı yıllara göre değişkenlik göstermiştir. Resmi verilere göre 1997 yılında mahallede 1.274 kişi yaşarken, bu sayı 2000 yılında 998 kişiye gerilemiş, 2010 yılında yapılan sayımda ise yeniden artarak 1.745 kişiye ulaşmıştır. Yerleşim, günümüzde de bu nüfus dinamikleriyle varlığını sürdürmektedir.