Kumkale Muharebeleri: Çanakkale'nin Anadolu Yakasındaki Tarihi Mücadele
Kumkale Muharebesi, Çanakkale Savaşı'nın kara harekâtı başlangıcında, 25 Nisan 1915 günü gerçekleştirilen önemli Müttefik çıkarmalarından biridir. Bu stratejik operasyon, diğer Gelibolu Yarımadası çıkarmalarından farklı olarak Anadolu sahillerinde yer alan Kumkale bölgesine yapılmıştır. İngiliz ve Fransız birliklerinden oluşan Akdeniz Seferi Kuvvetleri'nin gerçekleştirdiği bu çıkarma, asıl çıkarmaların yapıldığı Gelibolu Yarımadası'ndaki kritik ilk 24 saatin daha kolay atlatılmasını sağlamak amacıyla tasarlanmış göstermelik bir harekâttır. Harekâtın temel amacı, Anadolu kıyıları gerisindeki iki Osmanlı tümeninin Gelibolu'yu takviye etmesini geciktirmektir.
İttifak Devletlerinin Yanıltıcı Planı ve Askeri Gücü
Akdeniz Seferi Kuvvetler Komutanı General Hamilton tarafından planlanan bu operasyon, Osmanlı üst komutanlığını kararsızlığa sürükleyerek asıl çıkarma bölgesinin saptanmasını zorlaştırmayı hedeflemiştir. Fransız Kolordusu tarafından yürütülen bu harekât kapsamında Kumkale ile Beşige burunları arasında aldatma faaliyetleri düzenlenmiştir. Operasyonda görevlendirilen Albay Ruef komutasındaki Fransız birliği; Senegalli ve Cezayirli lejyonerlerden oluşan üç taburlu 6. Alay (yaklaşık 2.800 tüfek), 75 mm.lik bir sahra bataryası (dört namlu), bir istihkam bölüğü, bir sıhhiye takımı ve bir muhabere müfrezesinden oluşmaktaydı. Bu kuvvet, aralarında Prince George muharebe gemisi ve Rus Ascold kruvazörünün de yer aldığı güçlü bir deniz filosu ve toplam 128 namludan oluşan donanma topçusu desteğiyle karaya çıkarılmıştır.
Osmanlı Ordusunun Savunma Stratejisi ve Karşı Koyuşu
Çanakkale Boğazı'nın Anadolu kıyıları, General Weber komutasındaki Osmanlı 15. Kolordusu'nun sorumluluk bölgesindeydi. Kolordunun savunma planına göre kıyılar zayıf birliklerle tutulup, ana kuvvetler geride konumlandırılmış ve düşmanın gece taarruzlarıyla denize dökülmesi hedeflenmiştir. Bölgedeki savunmanın kuzey yarısı General Nikolai komutasındaki 3. Tümen, güney yarısı ise Kurmay Albay Ahmet Fevzi Bey komutasındaki 11. Tümen tarafından sağlanmaktaydı. 25 Nisan sabahı saat 03:30 civarında düşman gemilerinin Bozcaada'dan hareket ettiği tespit edilince, Albay Nikolai saat 05:00'te tüm tümeni alarma geçirmiş ve birlikleri Menderes Çayı'nın batı kıyılarında savunma düzenine sokmuştur. Yarbay Nurettin Bey komutasındaki Osmanlı birlikleri, bu bölgede savunmayı üstlenmiştir.
Zaferle Sonuçlanan Mücadele ve Kayıplar
25-26 Nisan 1915 tarihlerinde gerçekleşen şiddetli çarpışmaların ardından Kumkale Muharebesi, Osmanlı kuvvetlerinin kesin zaferiyle sonuçlanmış ve Fransız birlikleri bölgeden tahliye edilmiştir. Bu tarihi muharebede Fransız tarafı 190 ölü, 588 yaralı ve kayıp olmak üzere toplam 778 kayıp vermiştir. Vatan topraklarını müdafaa eden Osmanlı ordusunda ise 467 ölü, 763 yaralı ve 505 esir olmak üzere toplam 1.735 kayıp verilmiştir.