Küçükdalyan, Hatay ilinin Antakya merkez ilçesine bağlı tarihi ve coğrafi önemiyle öne çıkan bir mahalledir. Antakya şehir merkezine yaklaşık 1 km mesafede bulunan yerleşim; Hac Dağı (Silpius), Maşuklu Beldesi, Asi Nehri ve Antakya Belediyesi ile çevrelenmiştir. Asi Nehri'ni doğal bir sınır olarak kabul eden Küçükdalyan ile Antakya'yı ayıran dere, yöre halkı tarafından "Hacı Kürüş" olarak adlandırılmaktadır. 16 Kasım 1992 tarihinde belediye statüsü kazanarak beldeye dönüşen yerleşim yeri, 12 Kasım 2012 tarihinde TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun doğrultusunda mahalle statüsünü almıştır.
Küçükdalyan'ın Tarihi ve Görülmeye Değer Turizm Merkezleri
Küçükdalyan, tarihi değerleri bakımından oldukça zengin bir mirasa sahiptir. Bu mirasın en önemli unsurlarından biri, dünya Hristiyanlık tarihinde son derece önemli bir yeri olan ve dünyanın ilk mağara kiliselerinden biri olarak kabul edilen Aziz Petrus Kilisesi'dir. Kiliseye oldukça yakın bir konumda, yaklaşık 200 metre kuzeyinde ise kayalara oyulmuş dev bir büst olan Haron (Charonion) Kabartması yer alır. M.Ö. 300 yılında Kral Antiochus döneminde yapıldığı bilinen bu büst, başında örtü bulunan bir kadını tasvir etmektedir. Mahallenin bir diğer önemli tarihi yapısı ise Roma döneminden günümüze kadar ulaşan ve yerleşimin kuzeybatısında, Asi Irmağı ile çayır mevkii arasında konumlanan Hipodrom'dur. Ayrıca, üç tarafı Küçükdalyan ile çevrili olan ve komşu Maşuklu Belediyesi'nin sahiplendiği doğal bir güzellik olan Soğuksu Ormanı da bölgedeki dikkat çekici doğal alanlardandır.
Kültürel Yapı, Tarım ve Yöresel Lezzetler
Bölgede kültürel açıdan özgün bir dil yapısı gözlemlenmektedir. Küçükdalyan halkı, Arapça dilinin kısmen yerelleşmiş ve kreol haline gelmiş bir varyasyonunu konuşmaktadır. Özellikle okuma ve yazma bilmeyen genç nüfusun günlük konuşmalarında kullandığı bu dilde, Arapça fonetik ve söyleniş kurallarına uyarlanmış pek çok Türkçe kelime bulunmaktadır. Günümüzde bölge halkının neredeyse tamamı bu dili konuşabilse de Arapça okuyup yazabilenlerin sayısı yok denecek kadar azdır ve yeni nesil gençlerde bu dilin kullanımı giderek azalmaktadır. Tarımsal açıdan ise bölgenin elverişli iklim yapısı sayesinde her türlü sebze ve meyve yetiştirilmekte, sebze tarımı mevsimsel döngülere uygun olarak yapılmaktadır.
Küçükdalyan Mutfağı ve Ulaşım İmkanları
Küçükdalyan, Hatay'ın dünyaca ünlü zengin gastronomi kültürünü tam anlamıyla yansıtmaktadır. Yörede öne çıkan başlıca lezzetler arasında peynirli künefe, oruk (içli köfte), sarma iç olarak da bilinen kısır, patlıcan salatası (abugannuc), zeytinyağlı çökelek ile fırınlarda hazırlanan tepsi ve kağıt kebapları yer almaktadır. Antakya ilçe merkezine son derece yakın bir mesafede konumlanmış olması nedeniyle yöre halkı tarafından toplu taşıma araçları çok sık kullanılmasa da mahalleye ulaşım 106 numaralı halk otobüsleri aracılığıyla kolaylıkla sağlanabilmektedir.