Konak Pier, 1867 yılında İzmir'de gümrük binası olarak kullanılmak üzere inşa edilmiş tarihi bir yapıdır. Projesinin ünlü Fransız mimar ve inşaat mühendisi Gustave Eiffel tarafından çizildiği düşünülmektedir. Konak Meydanı'na yakın bir kıyıda yığma taş yöntemiyle inşa edilip dış sıvayla kaplanan yapının çatı tasarımında destek sistemi tercih edilmiştir. İlk dönemlerinde gümrük binası olarak işlev gören yapı, 1960'larda balık haline dönüştürülmüş ve bu işlevini 1987 yılına kadar sürdürmüştür. 1990'ların ilk yarısında ESHOT tarafından ofis olarak kullanılan bina, 1996-2002 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla bugünkü alışveriş merkezi görünümüne ve işlevine kavuşmuştur.
Konumu ve Çevresel Bağlamı
İzmir Büyükşehir Belediyesi mülkiyetinde olan Konak Pier, günümüzde İzmir şehriyle özdeşleşen en önemli simge yapılardan biridir. Çevresindeki endüstriyel binalar ve gelişimler dolayısıyla kentsel bağlamda yer alan yapı, şehrin diğer iki önemli simgesi olan Konak Meydanı ve İzmir Saat Kulesi'ne oldukça yakın bir konumdadır. İlk inşa edildiği dönemde tüm Avrupa ihraçlarının gerçekleştirildiği rıhtımın hemen yakınında bulunmaktaydı. Eski taş yapısı ile modern çelik konstrüksiyonunun birleşimi, çevresindeki tarihi ve modern doku ile estetik bir zıtlık oluşturmaktadır. Birinci Kordon'a bakan cephesi yapının en dekoratif ve önemli cephesidir. Yapıya girişler, güney cephesindeki ana giriş ve doğu cephesindeki yay köprüsüne bakan giriş olmak üzere birkaç farklı noktadan sağlanmaktadır.
Biçimsel ve Mimari Özellikleri
Yapının plan şeması prizmatik şekillerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Uzun ve dikdörtgen planlı kısım yapının restore edilmiş eski bölümünü temsil ederken, kareye benzeyen diğer bölüm ise daha sonradan çelik konstrüksiyonla eklenen ve günümüzde mağazaları barındıran alandır. Her iki bölümün de iç mekân tasarımı ve çatı tipi benzerlik taşımaktadır. İç mekândaki mağaza alanları taşıyıcı özelliği olmayan bölme duvarlarla oluşturulmuştur. Taş duvarlar, çatı makaslarının içeriden izlenebilmesi, mermer zemin kaplaması ve kemerli açıklıklar binaya özgün bir karakter kazandıran mimari detaylar arasında yer almaktadır.
İç Mekân Yaşamı ve Yapısal Analiz
Ziyaretçileri uzun bir koridorun iki yanında sıralanan sinema ve mağazalar karşılamaktadır. Paralel bir düzenle yerleştirilen mağazalar, aralarında geniş koridorlar bırakılarak birbirinden ayrılmıştır. İç mekânda çatı sisteminin açıkta ve görünür şekilde tasarlanması yapıya kendine has bir karakteristik katmaktadır. Ayrıca cepheler üzerinde yer alan açıklıklar sayesinde serçe gibi küçük kuşların da içeride serbestçe dolaşabilmesi mümkün kılınmıştır. Yapısal analize bakıldığında orijinal yapının taş duvar örme ve sıva kapama ile inşa edildiği görülmektedir. Sonradan eklenen bölümlere ise demir kolonlar ve onların üzerine oturan çelik profil makaslar eşlik etmekte, ayrıca betonarme döşemeler ile tuğla duvarlar vasıtasıyla eklenen ikinci bir kat bulunmaktadır.