Denizden Uzak Tek İyon Yerleşimi: Kolofon
Kolofon (Antik Yunanca: Κολοφών), tarihteki 12 İyon şehrinden biridir. Şehrin kalıntıları İzmir ilinin Menderes ilçesine bağlı Değirmendere mahallesinde yer almaktadır. Kolofon, deniz kenarında kurulmayan tek İyon yerleşimidir. MÖ 1. binyılda kurulduğu sanılan antik kent; üç tepe ile aralarındaki vadiler üzerinde konumlanmıştır.
Büyük ve Görkemli Bir Kentin Savunma Sistemleri
Kolophon antik kentinin darb etmiş olduğu antik sikkelerden de anlaşıldığı üzere, yerleşim MÖ 4. yüzyılda büyük ve görkemli bir kenttir. Kentin savunma sistemini oluşturan surlar da yine MÖ 4. yüzyıla tarihlendirilmektedir. Doğal kaya oluşumlarından da faydalanılarak inşa edilen bu surlar, kenti çevreleyen tepeler üzerinde aralıklarla takip edilebilmektedir. Kolofon, MÖ 7. yüzyılda Lidyalı Gyges tarafından fethedilene kadar süvarileri ve sakinlerinin lüks yaşam tarzıyla ün kazanmıştır.
Pers İstilası, Göçler ve Piskoposluk Dönemi
Lidya fethinin ardından düşüşe geçen Kolofon, Efes antik kenti tarafından hızla gölgede bırakılmıştır. Kent, MÖ 302 yılında dağılmış, feshedilmiş ya da yıkılmıştır. Tarihsel süreçte Kolofon, 430'da Persler tarafından fethedilmiştir. Bu fethin ardından şehirde yaşayan birçok Kolofonlu; daha sonra Yeni Kolofon, Denizde Kolofon veya kısaca Kolofon olarak anılacak olan Notion'a [Ahmetbeyli] kaçmıştır.
Kayıtlara göre, Kolophon piskoposluğunun ilk piskoposları olarak Sosthenes (Acts 18:17 ve 1 Corinthians 1:1) ve Tihikos (Titus 3:12) gösterilmiştir. Ancak tarihsel olarak belgelenmiş olan piskoposlar; 431 yılında Efes Konsili'ne katılan Eulalius veya Euthalius ile 451 yılında Kalkedon Konsili'nde bizzat bulunmayıp temsil edilen Alexander'dır. Kolophon, Roma'nın Asya eyaletinin başkenti Efes'in bir sufragan piskoposluğu olarak, 12. veya 13. yüzyıla kadar Notitiae Episcopatuum'da listelenmeye devam etmiştir. Artık yerleşik bir piskoposluk olmayan Kolophon, günümüzde Katolik Kilisesi tarafından bir unvan piskoposluğu olarak listelenmektedir.
Apollo Tasvirli Antik Sikkeler
Kolofon antik kentinde darb edilmiş, Tetradrahmi kategorisinde olan antik sikkeler bulunmaktadır. Bu sikkelerin ön yüzünde Apollo tasviri, arka tipinde ise ayakta solda duran Apollo Clarius figürü ile birlikte antik kentin ismi olan ΚΟΛΟΦΩΝΙΩΝ (KOLOPHONION) lejantı yer almaktadır.