Mimar Sinan'ın İzmit'teki Mirası: Fevziye Camii
Fevziye Camii, Kocaeli'nin İzmit ilçesinde, günümüzde Kemalpaşa Mahallesi Hürriyet Caddesi üzerinde yer alan ve 16. yüzyıla uzanan köklü bir geçmişe sahip kültür mirasıdır. İlk olarak 1571 yılında Mimar Sinan tarafından, Rüstem Paşa'nın kethüdası Mehmet Bey'in vefatının ardından onun ruhu için inşa edilen yapı, başlangıçta Mehmet Bey Camii adıyla bilinmekteydi. İlk yapımında tek bir cami binası olmanın ötesinde; zaviye, misafirhane, muvakkithane, kütüphane, çeşme, kenifler, şadırvan ve hazireden (mezarlık) oluşan geniş bir külliye şeklinde tasarlanmış olsa da bu yapılardan günümüze herhangi bir iz kalmamıştır.
Tarih Boyunca Yaşanan Yıkımlar ve Dönüşüm
Fevziye Camii, tarihi süreçte çok sayıda yangın ve deprem felaketi atlatmış, birçok onarım geçirmiş ve zamanla tamamen yıkılıp yeniden inşa edilmiştir. İlk olarak 1719 depreminde kubbesi çöken cami, kiremit çatılı olarak aynı konuma yeniden yapılmıştır. 1756 yılındaki yangında zarar gören yapı, bölge halkından Hacı Halil Ağa'nın desteğiyle ihya edilmiş; 1836 yılındaki bir başka yangında tekrar yok olduktan sonra ise II. Mahmud döneminde Osmanlı kaptan-ı deryalarından Ahmed Fevzi Paşa tarafından yeniden yaptırılmıştır. Bu imar çalışmasının ardından cami, paşanın adına ithafen Fevziye Camii adını almıştır.
Yirminci Yüzyıldan Günümüze Ulaşan Süreç
1894 yılında meydana gelen depremde büyük ölçüde hasar gören cami, Sultan II. Abdülhamid'in emriyle yıktırılarak taş ve tuğla duvarlarla yeniden inşa edilmiş ve 1898 yılında ibadete açılmıştır. Son olarak 17 Ağustos 1999 Marmara depreminde çok ağır hasar alarak kullanılamaz hale gelen Fevziye Camii, bir kez daha tamamen yıkılmıştır. 2002 yılında temeli atılan yeni yapı, 30 Ocak 2004 tarihinde tamamlanarak ibadete açılmıştır. Günümüzde aktif olarak ibadete ve ziyarete açık durumdadır.
Mimari Detaylar ve Fevziye Parkı
Cami, 24x21.19 metre boyutlarında bir plan üzerine oturmakta olup, dikdörtgen planlı ve merkezî kubbelidir. Kubbeye geçişin pandantiflerle sağlandığı yapıda kapalı bir son cemaat yeri bulunmakta, çatısı ise ahşap ve kiremit kaplı kırma çatı şeklinde tasarlanmıştır. Geçmişte tuğla hatıllı, taş ağırlıklı kâgir bir mimariye sahip olan cami, günümüzde betonarme karkas sistemle yeniden inşa edilmiştir. Caminin hemen yanında yer alan 10 bin metrekarelik Fevziye Camii Parkı ise doğal dere görünümlü gölü, su kemeri, köprüsü, oturma grupları, yürüyüş yolları ve kafeteryalarıyla ziyaretçilerine dinlenme imkanı sunmaktadır.