Kırklareli ili, zengin tarihi geçmişi boyunca farklı kültürlere ev sahipliği yapmış ve bu dönemlerden günümüze çeşitli inanç yapıları miras kalmıştır. Kırklareli'deki kiliseler, manastırlar ve şapeller, bölgenin geçmişteki inanç dünyasını ve mimari çeşitliliğini yansıtan son derece önemli kültür varlıklarıdır. İl sınırları içerisinde bulunan ve kiliseden çevrilmiş olan Gazi Süleyman Paşa Camii ile Kıyıköy Camii, günümüzde cami olarak kullanılmaya devam ettikleri için kilise listesi dışında tutulmaktadır.
Kırklareli'nin Tarihi Kilise Yapıları ve Kültürleri
Bölgedeki kiliselerin inşası geniş bir tarihi döneme yayılmakta olup, çoğunlukla Rum ve Bulgar kültürlerine ait izler taşımaktadır. Örneğin, Kaynarca bölgesinde konumlanan Meryem Ana Kilisesi, 12. yüzyıla tarihlenen köklü geçmişiyle öne çıkan kalıntılar arasındadır. Kayalı bölgesindeki Kayalı Şapeli ise 18. yüzyıla ait bir diğer önemli kültür varlığıdır. 19. yüzyıla gelindiğinde ise inanç yapılarının sayısı artmıştır; Yoğuntaş'taki Aya Kiriaki Kilisesi (1884'ten önce), Kadıköy'deki Aya Konstantin ve Helena Kilisesi (1870'ten sonra) ve İnece'deki Bulgar kültürüne ait İsa’nın Yükselişi Kilisesi (1854) bu dönemin eserlerindendir. Günümüzde bu yapıların bir kısmı kalıntı veya harabe halinde ulaşmış, birçoğu ise kayıp durumdadır.
Gizemli Kaya Kiliseleri ve Mağara Manastırları
Kırklareli'nin doğal ve coğrafi yapısı, doğrudan kayalara oyularak inşa edilen inanç merkezlerine de zemin hazırlamıştır. Vize ilçesinde bulunan Asma Kaya Mağara Manastırı ve Kıyıköy'deki ünlü Aya Nikola Manastırı, bölgenin en dikkat çekici kaya oyma yapılarındandır. Ayrıca Balkaya bölgesindeki üç adet Balkaya Kaya Kilisesi ile Kıyıköy'deki üç ayrı Kıyıköy Kaya Kilisesi kalıntısı da bu mimari tarzın örnekleridir. Küçükyayla Mağara Manastırı, Kuzulu Kaya Oyma Kilisesi ve Şükrüpaşa Mağara Manastırı gibi yapılar da kayaya oyulmuş dini merkezlerin il genelindeki tarihi yayılımını göstermektedir.
Kültür Varlıklarının Günümüzdeki Durumu
Tarihi kaynaklarda yer alan eserlerin günümüzdeki koruma ve fiziki durumları değişkenlik göstermektedir. Üsküp'teki Rum kültürüne ait Aya Dimitri Kilisesi, 1897 yılında yeniden inşa edilmiş olup günümüze kalıntıları ulaşmıştır. Soğucak'taki Eski Kilise bir dönem okul olarak kullanılmış, günümüzde ise harabe durumundadır. Koyunbaba'daki Bulgar kilisesi harabe halindeyken, merkez ilçe sınırlarındaki Sveti Nikolas Kilisesi kalıntıları da tescilli kültür varlıkları arasında yer almaktadır. Kırklareli'ndeki bu tarihi yapılarla ilgili bilimsel araştırmalarda, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde hazırlanan yüksek lisans tezleri ve Kırklareli Kültür Varlıkları Envanteri kayıtları temel akademik dayanakları oluşturmaktadır.