Ankara'nın Altındağ ilçesinde yer alan Kırklar Mezarlığı ya da diğer bilinen adıyla Kadılar Mezarlığı, kentin tarihi geçmişini yansıtan önemli bir sivil Müslüman mezarlığıdır. Bu tarihi alan, 1247 ile 1438 yılları arasındaki döneme tarihlenen çok sayıda mezara ev sahipliği yapmaktadır. Mezarlığın tam olarak hangi tarihlerde kullanılmaya başlandığı ise günümüzde kesin olarak bilinmemektedir.
Mezarlığın Tarihçesi ve Önemi
Kırklar Mezarlığı, çoğunlukla geçmiş dönemlerde Ankara'da görev yapmış kadıların gömüldüğü bir yer olma özelliği taşır. Mezarlıkta Osmanlı dönemine ait mezar taşlarının yanı sıra, Selçuklulardan kalma sanduka biçimli ve üzeri yazıtlı mezarlar da yer almaktadır. Yapılan tarihi incelemeler sonucunda, başta Yediler Mezarlığı olmak üzere Altındağ’daki farklı mezarlık ve hazirelerden çok sayıda mezarın zaman içinde buraya taşındığı tespit edilmiştir.
Restorasyon Çalışmaları ve Ankara Etnografya Müzesi
Mezarlık, 2006 yılında basit bir tadilattan geçirilerek buradaki tarihi mezar taşları ve sandukalar restore edilmiştir. Yapılan çalışmalarda Ahi Yakup'un kız kardeşine ait olduğu belirlenen bir mezar taşı, Ankara Etnografya Müzesi'ne taşınarak burada sergilenmeye başlanmıştır.
Mezar Tipleri ve Mimari Özellikleri
Mezarlık içerisinde farklı dönemlerin izlerini taşıyan mezar yapıları bulunmaktadır. Alanda, 12. yüzyılın başlarında yaygın olarak kullanılan şahidesiz, yekpare gövdeli prizmatik sandukalar ile daha çok 14. ve 15. yüzyıllarda yaygın olan sivri kemerli mezar taşlarına rastlanır. Mezarlıkta yer alan mezarların baş taşlarının yükseklikleri 50-70 santimetre arasında değişmekte olup ön ve arka yüzleri yazılıdır. Ayak taşları ise dönemin özelliklerini yansıtan bezemelerle süslenmiştir.